Spring naar inhoud

An Vanden Broeck over de zwarte populier

Ode Aan Wat Verdwijnt

geschreven op 15 februari 2019

Onze zeldzaamste inheemse boomsoort

De Europese zwarte populier kwam vroeger veel voor op de oevers van grote rivieren zoals de Maas, Dender, IJzer en Schelde. De soort vormde er ooibossen, het leefgebied van talrijke planten en dieren. Ooibossen zijn belangrijk binnen het ecosysteem: ze breken de kracht van het water, verhinderen grondverzakkingen en bodemerosie en beschermen omliggende bewoonde gebieden tegen de grillen van de rivier. De Europese zwarte populier speelde een sleutelrol in dit proces.

Hij is waarschijnlijk de meest zeldzame inheemse boomsoort in onze contreien

Maar in de loop van de 18e en 19e eeuw, werden de rivieren recht getrokken, natuurlijke oevers verdwenen en inheemse populieren werden vervangen door productievere cultuurpopulieren, zoals de exotische Canadese populier (interessant vanwege de houtproductiewaarde).

De zwarte populier is vandaag in Vlaanderen en in grote gebieden van Nederland uiterst zeldzaam - hij is waarschijnlijk de meest zeldzame inheemse boomsoort in onze contreien. Natuurlijke populaties zijn volledig verdwenen, hier en daar zijn er nog enkele bomen overgebleven, die slechts een handvol genetisch verschillende “individuen” vertegenwoordigen. Terwijl de soort net een grote genetische bagage nodig heeft om zich aan te passen aan een veranderend klimaat.

Toch is er nog hoop. Langs de Gemeenschappelijke Maas wordt de rivierdynamiek hersteld en creëert men zo opnieuw geschikte leefgebieden voor de zwarte populier. In 2001 en in de jaren daarna werden hier opnieuw zwarte populieren aangeplant.

An Vanden Broeck

Deze bomen hebben inmiddels een leeftijd bereikt waarop ze zaden kunnen produceren. Ze kunnen dienst doen als bronpopulatie voor het herstel van ooibos met de zwarte populier als sleutelsoort langsheen de Maas.

Het kiemen van de zaden is heel sterk afhankelijk van een optimale, voldoende vochtige bodemconditie. Lange, droge zomers en ook korte periodes met hevige regenval, zijn nefast voor de ontwikkeling van jonge plantjes. Het is dus nog af te wachten of deze jonge boompjes en kiemplanten voldoende gewapend zullen zijn tegen het opwarmend klimaat.

An Vanden Broeck is bio-ingenieur en onderzoeker bij het INBO (Instituut voor Natuur-en Bosonderzoek).

VRTNU VRTNU VRTNU