Spring naar inhoud

Worden mensen steeds dommer?

Grote Vragen

© vrt
geschreven op 09 september 2018
Van luchtige lifestyle magazines tot verstokte internet-criticasters: allemaal zijn ze ervan overtuigd dat de menselijke intelligentie wordt bedreigd. We leggen het voor aan ons panel van wijzen: "Worden mensen steeds dommer?"

Er wordt wel eens beweerd dat "de digitale wereld" of "het internet" ons dommer maakt. Daar zijn niet echt bewijzen voor, zegt moraalfilosofe Katleen Gabriels, maar het is wel zo dat we onze hersenen anders gebruiken. Dankzij internet en digitale apparaten worden bijvoorbeeld hoofdrekenen of dingen onthouden veel minder belangrijk.

Domheid of slimheid heeft niets te maken met hoeveel je weet of kan, vindt schrijfster Joke van Leeuwen. Domheid blijkt wel uit de onwil om zelf na te denken, zelf uit te zoeken hoe iets zit, en in plaats daarvan anderen na te praten en dat klakkeloos voor waarheid aan te nemen.

Ook voor columnist Joseph Pearce is het weten van allerlei feiten geen bewijs van intelligentie. Maar het stelt je wel in staat om verbanden te leggen, om te begrijpen hoe mens en maatschappij in elkaar zitten. Aan de andere kant zegt hij ook dat hoe meer je weet, hoe beter je beseft dat er nog veel meer is dat je niet weet.

Filosoof Andreas De Block is ervan overtuigd dat mensen juist slimmer worden in plaats van dommer. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat we bezig zijn onze geest uit te breiden. Geestverruimende middelen zoals boeken, computers, smartphones en app's zijn een soort cognitieve prothesen die onze hersenen bijstaan waardoor we in feite steeds slimmer kunnen worden.

Voor Kamagurka is het een kwestie van evolutie, of liever: de-evolutie. Mensen worden niet dommer, zegt hij, maar wel minder slim. We denken dat we evolueren, maar eigenlijk gaat er een heleboel kennis en kunde verloren. Hij maakt daarbij de vergelijking met 16e eeuwse meesters als Rembrandt: hedendaagse kunstenaars kunnen niet meer schilderen zoals Rembrandt, hoe zeer ze ook hun best doen.

VRTNU VRTNU VRTNU