Spring naar inhoud

Moet je altijd luisteren naar de meerderheid?

Grote Vragen

© vrt
geschreven op 14 oktober 2018
Verkiezingstijd, of de zege van de democratie! Maar hoe zit het met de beruchte tirannie van de meerderheid? Heeft de meerderheid altijd gelijk?

Ons panel van wijzen verwijst graag naar het Brexit-referendum om aan te duiden dat de mening van de meerderheid op zijn minst aanleiding kan geven tot discussie.

Schrijver en journalist Joseph Pearce herinnert ons eraan dat democratie een ontzettend complex gegeven is. "Een democratie bestieren, kun je niet met simpele ja- of nee-antwoorden zoals in een referendum." De campagne vooraf mag dan de nodige context geven, het gebruik van propaganda, zeg maar leugens, door beide kampen zorgt voor een kwalijke hypotheek op de "democratische" uitkomst.

Rachida Lamrabet

Volgens juriste Rachida Lamrabet heeft de geschiedenis uitgewezen dat de meerderheid het niet altijd bij het rechte eind heeft. Ze verwijst daarbij naar het politiek-filosofische begrip van de "tirannie van de meerderheid". Een democratisch verkozen machtsblok kan bijvoorbeeld vooral het eigen belang dienen en niet dat van iedereen. En zo de rechten van minderheden min of meer bewust uit het oog verliezen.

We mogen ook niet vergeten, zegt dramaturg Tunde Adefioye, dat het vaak minderheden zijn die de maatschappij nieuwe wegen laten opgaan. Denk maar aan historische figuren als Winnie Mandela, Martin Luther King of Jeanne d'Arc. "De meerderheid heeft vaak gelijk, maar we moeten ook luisteren naar de stem van de minderheid."

Daar sluit moraalfilosofe Katleen Gabriels graag bij aan. En ze geeft het voorbeeld van Galileo Galilei die heel alleen stond in zijn overtuiging dat de aarde niet het centrum van het heelal is. Dat ging in tegen de mening van de meerderheid, maar uiteindelijk heeft de wetenschap hem wel gelijk gegeven.

Of je altijd moet luisteren naar de meerderheid hangt dus van de context af. Het advies luidt daarom: "Leer intellectueel zelfstandig te denken en volg je eigen oordeel," soms met en soms tegen de meerderheid.

VRTNU VRTNU VRTNU