Spring naar inhoud

Kan de mens zonder religie?

Grote Vragen

┬ę vrt
geschreven op 28 augustus 2018
In onze reeks Grote Vragen leggen we regelmatig een vraag voor aan mensen uit verschillende hoeken. Deze keer is dat 'Kan de mens zonder religie?'

Vlak voor de start van het nieuwe schooljaar is het godsdienstonderwijs nog eens het onderwerp van discussie. Kunnen we voor het nieuwe vak "mens en samenleving" geen uurtje godsdienstles opofferen?

Bovendien werd de uitzending van de erediensten van de verschillende geloofsgemeenschappen op de openbare omroep in vraag gesteld.

In deze tijden van secularisatie en ontkerkelijking is de vraag of de mens zonder religie kan tamelijk evident. Ook het antwoord is schijnbaar evident. Maar is dat wel zo?

Volgens psycholoog Paul Verhaeghe kan de mens best zonder de traditionele Westerse godsdiensten (joods, moslim en christelijk). Misschien zijn we zelfs beter af zonder die godsdiensten, zegt hij, gelet op een geschiedenis vol godsdienstoorlogen. Toch heeft iedere mens nood aan iets dat hem overstijgt en iets waarvan we deel willen uitmaken.

Dat doet auteur Rachida Lamrabet besluiten dat de mens juist niet zonder religie kan. Volgens haar gaan we altijd wel op zoek naar antwoorden op de mysterieuze levensvragen als "Waar komen we vandaan?" en "Waar gaan we naar toe?" Alleen hoeft dat niet te zijn in de vorm van formele godsdiensten met een heilig boek en voorgeschreven rituelen en verplichtingen.

Filmregisseur Gust Van den Berghe denkt dat geloven een menselijke reflex is, net zoals het ruziemaken over het geloof dat is: de mens heeft de neiging waarde te hechten aan dat wat achteraf waardeloos blijkt.

Het is de zoektocht naar zekerheden die religies noodzakelijk maakt, zegt filosoof Chams Eddine Zaougui. Religie kan allerlei vormen aannemen: voor sommigen is voetbal een religie, voor anderen zelfs de overtuiging dat er geen goddelijk wezen bestaat.

Literair recensent Joseph Pearce vindt het prima dat sommige mensen religie nodig hebben als wegwijzer in het leven. Maar hij is minder te spreken over religies, vooral monotheïstische, die door mannen in het leven zijn geroepen als middel om de macht van die mannen te vrijwaren. Dat staat ver van de menselijke zoektocht naar spiritualiteit.

VRTNU VRTNU VRTNU