Spring naar inhoud

Een aprilvis in september

Vrijdag Visdag

geschreven op 03 september 2015

Canvas draagt innovatie hoog in het vaandel, maar aan sommige tradities torn je niet. Dus krijgt u van ons detectives op zaterdag en vis op vrijdag. Grote vissen, kleine vissen, gevaarlijke vissen, denkbeeldige vissen, allerlei soorten vissen, maar altijd : vissen op een bedje van verhalen.

Verbijsteren, verwarren en verdwazen

Is deze orka ook in uw Facebookstream voorbij komen drijven, dan weet u dat het om een kunstwerk gaat van Banksy. Als u niet fulltime heeft zitten boekenkaften, dan weet u ook dat deze orka één van de attracties is in Dismaland, Banksy's perverse pretpark in Weston-Upon-Mare.

Plezier hebben is niet de bedoeling in Dismaland : Banksy benadrukt dat het een bemusement park is, geen amusementspark. Dat betekent, zo leren we uit de Vandale Engels-Nederlands, dat het oogmerk is om te "verbijsteren, verwarren, en verdwazen". Als je er de coverage op naslaat lijkt Dismaland aardig in dat opzet te lukken. Maar wij zijn hier minder geïnteresseerd in het geheel dan wel in de vis. Banksy postte de orka een paar dagen geleden op zijn Facebookpagina. Een kleine greep uit de reacties :

  • Ik haat themaparken als SeaWorld - orkakidnappers ! (Raul Tadeu Porto)

  • Tiens, ik zie nu pas dat hij uit een toilet komt (Raneen Al-Timimi)

  • Hij zegt hier iets heel belangrijks (Nicola Goodall)

  • Weer een subtiel werk... Ik hoop dat de UK de waarheid achter de kunst ziet (Naomi Chapman)

  • Subtiel zou ik dat niet noemen (Dilwyn Jones)

  • Dit is een heel bijzondere orka die achterwaarts uit een voetbadje kan springen en in een toiletpot kan landen (Keith Brown)

  • Ik denk dat het toilet onze vervuilde oceanen voorstelt, en de enige manier voor orka's om daaraan te ontsnappen is door in gevangenschap in tanks te leven (Craig Derry)

  • Ik kan er niet bij dat mensen hier zitten te vertellen wat dit beeld betekent (John Clinton Mc Intosh)

Spring eens door de hoepel

Ik kan niet geloven dat we er écht zullen achterkomen wat Banksy bedoelt met zijn orka. Deze ongrijpbare artiest staat bekend om zijn straffe statements, maar wat zegt een statement als Dismaland nu precies ? Een heel Facebookkoor raakt slaags in je hoofd als je alleen al probeert te bedenken wat je moet denken van deze orka.

Nee, natuurlijk is het niet leuk dat majestueuze, intelligente dieren als orka's in gevangenschap worden gehouden in bassins zo groot als een wc-pot. En nee, het hoort niet dat orka's altijd opnieuw dezelfde stomme truukjes moeten opvoeren ter vermaak van hun mede-zoogdieren, de mensen. Misschien is het opduiken uit de WC-pot wel een metafoor voor de terugkeer van de door de mens overwonnen en vertrappelde natuur ?

Maar zo'n terugkeer stel je je toch voor als een superieure wraakoefening, terwijl deze comeback-orka meteen weer braaf door de hoepel springt die zijn onderdrukker hem voorhoudt. En waarom laten wij dieren eigenlijk zo graag door hoepels springen ? Waarom springen we eigenlijk zelf zo vaak door hoepels ? Welk lekker visje wordt òns in het vooruitzicht gesteld om ons naar de andere kant te lokken ?

De kritische massa

Zou het kunnen dat Banksy Dismaland bedacht heeft met de bezoekers erin? Dat de bezoekers geen attractie bezoeken, maar zelf méé de attractie zijn? Dat ze een kritische massa vormen, maar op een heel andere manier dan ze denken? Ze springen gretig door de hoepels die Banksy hen voorhoudt, en achteraf, als ze het park verlaten, hebben ze voor vijf pond maatschappelijk bewustzijn geconsumeerd - geen geld, geef toe. In één moeite door produceren ze voor kijkers, lezers, en surfers overal ter wereld vind-ik-leuk-beelden van mensen die plezier beleven aan het rondstruinen in een kunstzinnig verantwoord, ellendig universum.

Wat wil Banksy daarmee bereiken ? If anything ? Hoopt hij misschien tegen beter weten in dat zoveel mogelijk mensen zijn park nièt zullen bezoeken, dat ze zijn spektakel zullen verpesten, zoals Tilikum - de afgerichte orka die al decennialang in Sea World truukjes opvoert - de pret bedierf door drie mensen te doden.

Hoe is het water ?

Of probeert Banksy vissen duidelijk te maken wat water is, probeert hij ons te laten zien dat we in een wereld leven waarin uiteindelijk alles een spektakel wordt ? Is hij de oudere vis uit de grap waarmee David Foster Wallace zijn bekende toespraak "This is water" begon : "Twee jonge vissen zijn lustig aan het zwemmen. Ze passeren een oudere vis, die hen toeknikt en zegt : "Goeiemorgen jongens. Hoe is 't water ?"De twee jonge vissen zwemmen verder. Na een tijdje kijkt de éne de andere aan en zegt : "Wat in godsnaam is water ?"

Je weet het allemaal niet, wat Bansky wil.
Maar verward, verbijsterd, en verdwaasd raak je wel van zijn aprilvis in september.
Het is een begin.
Misschien.

Misschien ook niet.
Misschien vat de attractie die David Shrigley voor Dismaland bedacht, het nog het beste samen allemaal. "Topple the Anvil" is een spel dat je uitnodigt om een aambeeld omver te gooien door het te bekogelen met tennisballen. Als je daarin slaagt, win je een aambeeld.

David Shrigley's spel "Topple the Anvil"

"In essence it's a festival of art, amusements and entry-level anarchism. A place where you can get your counterculture easily available over the counter. A theme park for the disenfranchised, with franchises available. I guess you'd say it's a theme park whose big theme is - theme parks should have bigger themes"

Banksy over zijn Dismaland
VRTNU VRTNU VRTNU