Spring naar inhoud

Het kan allemaal anders

geschreven op 08 november 2018

We leven van hier naar daar, reizend in gele taxi's die ons van de ene naar de andere plek brengen. Geleidelijk onthult de stad zijn ongemakkelijke geheimen die mijn soezerige illusies een voor een zachtjes doen leegploffen. Terwijl de sociaaleconomische ravage van de crisis voor sommigen thuis als een grijsgedraaide plaat weerklinkt, bevestigt de aanblik eindelijk wat ik al heel lang denk en voel: dat het allemaal anders kan.

door Stephanie Ketels

Athene slorpt ons op in haar chaotische ritme. Het leeft er op het uitgeleefde af, maar door de overtollige indrukken overtreffen we onze eigen vermoeidheid. Het verkeerslawaai versmoort dikwijls onze gedachten en we roken dan maar als Grieken: te veel. Terwijl Europa juicht om Griekenlands herwonnen financiële onafhankelijkheid, lijkt er tien jaar na het begin van de crisis nog niet veel te zijn veranderd. De straten tonen rebellie en algemeen verval. We zien mensen op straat slapen of starend met een uitzichtloze blik waar genoeg in te lezen valt. In bepaalde wijken geldt er een gedoogbeleid voor drugs, waar we junkies heroïne zien prepareren en hun volgende kick in en uit de ellende zien scoren. Het zijn niet altijd de leukste buurten om alleen in te verdwalen en te midden van al die drukte en tussen onze groeiende verhaalideeën wordt het steeds moeilijker om de juiste woorden te zoeken. Die zweven ergens rond tot ze elders zullen landen. Hoe kan dit in een Europees land zo dicht bij het onze?

Op een vroege zaterdagochtend nemen we de boot naar Andros, een eiland op enkele uren varen van Athene. We vertrekken in het donker en komen aan in het licht. Onderweg zien we de ochtendzon steeds hoger rijzen en in die oranje gloed ontdooit de ontlading op het aangezicht. We horen de wind ruisen en ons spoor bruist wit in het blauwe water. Dit is de pauzeknop waar we naar snakken en die blijft ingedrukt in het huis van Johan Grimonprez, een Belgische documentairemaker. Het is tijd om alles even te vergeten om er dan weer met de neus volledig op te knallen.

Verstopt tussen andere huizen op een getrapte heuvelflank, biedt dit huis de perfecte ontsnapping met uitzicht op zee. We filosoferen uren in Johans woonkamer en zijn verhalen ontmaskeren datgene waar ik in de stad geen woorden op kon plakken: dat er iets mis zat en dat we de dingen zoals ze zijn niet zomaar hoeven te aanvaarden. Hij heeft het over een steeds groter wordend collectief verlangen om terug te keren naar het gemeengoed, weg van een politiek systeem dat alles reduceert tot winst zonder rekening te houden met wat de mens effectief door het leven drijft. We voelen ons gedisconnecteerd in een wereld waar we allemaal consumenten zijn geworden, uitgebuit door grote bedrijven die ons dwingen om onze identiteit te definiëren met consumptiewaren. Het is de bevestiging van een ergernis die ik in België al zo dikwijls had ervaren en waar ik zo graag van weg wil. Weg van dat individualisme dat niemand echt goed doet.

We kijken samen naar Grimonprez' laatste film Shadow World die ontnuchterend toont dat oorlog nooit zal eindigen zolang bedrijven en politici er welvarender van worden. We geloven in de goede intenties van een systeem dat ons uiteindelijk niet zal beschermen. Dit heb ik ook al bij de Grieken gehoord: zelfs een politicus met goede bedoelingen zal vroeg of laat toch in corruptie verzeilen, niet per se als een bewuste keuze, maar wel door de machine die erachter schuilt. Na de film stormen we met enkelen naar buiten, alsof er binnen geen lucht meer is. We steken een sigaret op en kijken door hetzelfde raam naar de wereld. De vraag of die wereld een vreselijke plek is, blijft onbeantwoord. We zwijgen. Zo'n moment waarin stilte genoeg woorden telt, wanneer je hetzelfde denkt of zelfs helemaal niks. Uit de leegte van gebarsten ontkenning ontstaat tijdens deze reis altijd iets beter: een dialoog, een connectie, een gedeeld moment van eensgezindheid.

Later die dag springen we het zeewater in en bij de vallende avond aanschouwen we vanop het dak de zon die weer ondergaat. Ik voel een klein, intens geluk om zo'n dag te mogen delen met mensen die ik een week geleden nog niet kende, maar waarmee ik nu verbonden ben. Zowel in dat mooie landschap als in deze harde wereld, voelen we ons allemaal een beetje klein en machteloos. We dromen luidop verder over die alternatieve wereld, over verloren liefdes en een verre toekomst. Ik was wellicht de grootste dromer bij aankomst, maar keer huiswaarts met meer hoop dan ooit tevoren. Het kan allemaal anders. En die verandering, dat zijn wij.

VRTNU VRTNU VRTNU