Spring naar inhoud

"De afstand tussen de strijders en ik? Een berg"

Yassine Atari

© Yassine Atari
geschreven op 21 december 2015

Yassine Atari lijkt het wandelend uithangbord voor een hip magazine. Baard en lang haar, in bedwang gehouden door een grote muts. Kleine gaatjes in zijn kaki sweater, zwarte Nikes onder een comfortabele jeans. Naar gelang wie je het vraagt, is hij dé reflectie van een moderne wereldreiziger of een Syrische rebel. Het eerste is hij in wording, naar het laatste heeft hij nooit verlangd. Zijn volgende bestemming? Het Griekse eiland Lesbos, om er vluchtelingen op zee te helpen bij hun aankomst in Europa.

"Ik wil een positieve stempel op deze wereld drukken," vertelt Yassine. "Mijn handen uit de mouwen steken, mensen helpen, herinneringen achterlaten." Yassine, 19, woont in Borgerhout. Opgegroeid in een huishouden waar Arabische zenders het ene bloedbad na het ander tonen, ziet hij oude vrienden naar Syrië vertrekken. Sommige sterven er, bouwen er een leven uit. Andere komen terug naar België. En Yassine? Die gaat op zoek naar antwoorden.

quote van Dr. Seuss

"Ik bleef achter met het grote 'Waarom'," legt Yassine uit. "Veel van die jongeren vertrekken in een emotionele uitbarsting tegen het onrecht. Ze vertrekken met goede bedoelingen, maar doen er vaak meer kwaad dan goed en komen in dubieuze groeperingen terecht. Maar ik ken ook mensen die op een andere manier helpen. En het Syrisch debat in de wijk is erg verdeeld."

Als vijftienjarige verdiept Yassine zich voor het eerst in de islam. De Arabische Lente is net begonnen en Syrië stort zich in een burgeroorlog. Hij kijkt naar preken op het internet, zoekt er informatie, leest discussies. Op school voelt hij zich plots niet meer thuis, het verschil tussen laatavondgesprekken met islamitische vrienden en de schoolbanken met 'de gewone belg' voelt wrang aan. Tot hij ook les volgt in de moskee waar hij zijn vrijdaggebed doet.

Over Syrië zijn de meningen verdeeld. Maar pas wanneer je zo dicht bij het conflict staat, zie je de complexiteit ervan.

"Die internetdiscussies, die teren op de frustraties bij de jonge Marokkaanse gemeenschap. Je kruipt in je bubbel. De kloof groeit. En dat is écht niet oké." Ondertussen volgt Yassine al vier jaar islamitische les. Voor zichzelf, maar ook voor anderen. "Wie nieuwsgierig is naar de islam, kan me helemaal binnenstebuiten uithoren," zegt Yassine gemeend. Geen enkele vraag is hem te direct, zolang die uit interesse gesteld wordt. "Maar mij moeten verontschuldigen voor de daden die anderen in naam van hùn islam plegen, dat ben ik beu."

Yassine deelt zijn reisfoto's via Instagram.

Ondertussen reist Yassine al twee jaar de wereld rond: Marokko, Thailand, Spanje en Saudi-Arabië. Twee keer Maleisië, waar hij telkens versteld staat van de harmonie in diens multiculturele samenleving. Samen met andere Vlaamse en Nederlandse moslimjongeren op inleefreis naar Libanon, waar ze twee vluchtelingenkampen bezoeken. Ze ontmoeten er een verlamde vrouw, een verbrande man, slachtoffers van een chemische aanval. Emotionele ontmoetingen die hun sporen achterlaten.

Het nieuws is opeens een dichtbijmijnbedshow. "Eens je zo dicht bij het conflict staat, zie je de complexiteit ervan," weet Yassine na zijn reis. "Het is geen good cop bad cop-verhaal met vijanden en helden. Er zijn zoveel verschillende puzzelstukjes. Met dat inzicht kan je vaak meer helpen dan met een geweer in je hand".

In Libanon vindt Yassine een tijdelijke thuis. “De mensen zijn er zo gastvrij,” vertelt hij. “Na onze eerste dag in het kamp was ik kapot, had ’s nachts liggen malen in bed. Toen ik in een tent wat rust wilde zoeken, rolde een oude man zijn matras voor me uit. Ik mocht er een dutje doen. Kan je je voorstellen dat je hier op straat iemand om een bed vraagt?” Yassine moet er nog steeds om lachen, maar ook in zijn zachte lach merk je een trieste ondertoon.

"Op een dag reden we tot de Syrische grens," vertelt hij. "Aan de andere kant van de berg zitten Vlamingen te strijden. Oude klasgenoten, vrienden, jongens uit de wijk. De spanning is er om te snijden - en toch voel je je vooral triest. Liefst van al zou je héél even die berg over willen, je voor je jeugdvriend nestelen en vragen hoe het met hem gaat."

Aan zijn pols draagt Yassine een herinnering aan de mensen die ze in Libanon leerden kennen. “Dit bandje is van een klein meisje uit het kamp. Ze had mijn rugzak in haar tent verstopt, zodat ik geen afscheid zou vergeten nemen. Op het einde van ons verblijf gaf ze mij haar kralenketting, haar enige sieraad. 'Vergeet ons niet', smeekte ze.” Zes maanden later draagt Yassine de kralenketting nog.

Wanneer hij weer thuis is, stort Yassine even in. "Ik trok de deur achter me dicht en zakte in de gang door mijn knieën," vertelt hij. "Voor het eerst rolden alle emoties over me heen - in Libanon hadden we het daar vaak te druk voor. Ik zag wat ik allemaal nog heb: mijn ouders, een dak boven mijn hoofd, echte luxe. En toch klagen we als een verwend nest over trage wifi of een tram die te laat is. In Libanon zijn ze tevreden met wat ze hebben. Ze behouden hun strijdlust en blijven steeds verder gaan.”

Enkele maanden later lijkt Libanon bijna een vage droom. Het leven vult zich met school, vrienden en een studentenjob aan een kassa op de Turnhoutsebaan. “Was het dat dan?” vraagt Yassine zich af, tot de kranten en tv-journaals het nieuws van de vluchtelingencrisis brengen. "Het voelde goed om weer de handen uit de mouwen te steken. We gingen op bezoek in het Maximiliaanpark en zamelden zoveel eten, spullen en kledij in dat we vier volle slaapkamers te veel hadden."

Een nieuw plan rijpt - Yassine brengt zijn kerstvakantie door in Lesbos. "In Libanon stond ik aan het begin van de vluchtelingenstroom," vertelt hij. "Nu sta ik aan de andere kant van de zee, aan de poorten van fort Europa. Aan het begin van een nieuw leven voor duizenden vluchtelingen. Ik ben benieuwd naar hun verhaal."

Zolang de kloof tussen ’wij’ en ‘zij’ bestaat, is dit geen samenleving. Een samenleving praat als ‘wij’.

Yassine is een reiziger, een helper met een missie: "Zet je in, praat erover, breek samen die muren van vooroordelen en onwetendheid af." Informeren is een belangrijk woord in Yassine's persoonlijke jihad. "De doorsnee Vlaamse jongere zal niet snel naar BBC of Al Jazeera kijken," vertelt hij. "Hun enige informatiebron is de HLN-app. Via sociale media probeer ik mijn leeftijdsgenoten met een persoonlijk verhaal te bereiken."

En dat verhaal blijkt broodnodig. Zeker na de aanslagen in Parijs. "Uiteraard was ik geschokt," zegt Yassine. "Geschokt over de barbaarsheid. Over de nabijheid. Maar het waren niet enkel aanslagen op het Westen, maar ook op het beeld van moslims. Al onze goede daden, alle initiatieven werden met enkele kalasjnikovs van de kaart geveegd. Het positieve beeld dat we zo zorgvuldig proberen op te bouwen, werd met de grond gelijk gemaakt."

En dus stelt ook Yassine zich - nog eens - open voor vragen en meningen van andere jongeren. "Door een klein gesprek en een beetje aandacht maak je al heel wat verschil," weet Yassine. Ook Yassines nieuwe kotgenoten hielden in het begin van het jaar afstand. "Tot ik met mijn armen vol boodschappen binnenwandelde en chocolade uitdeelde. Een klein gebaar, een random act of kindness. Hopelijk is dat het eerste van vele domino-steentjes die verandering brengen." Op kot is Yassine nu ne goeie gast en wordt er over de dingen des levens gepraat. "Ook over terreur of over de islam," vertelt hij. "Maar mensen moeten zelf wel openstaan voor zo'n gesprek".

Wat jij kan doen? Ga op reis, praat met elkaar, draag je steentje bij. Leer elkaar kennen.

Dankbaarheid, behulpzaamheid, strijdvaardigheid. Dat zijn de waarden die Yassine uit zijn ervaringen meeneemt. “En die zijn universeel. Of je nu moslim of niet-moslim bent, praktiserend of atheïst: ga op reis, praat met elkaar, draag je steentje bij. Leer elkaar kennen."

VRTNU VRTNU VRTNU