Spring naar inhoud

Kopten betalen de prijs voor Egyptische revolutie

Demonstranten eisen gelijkheid tussen moslims en christenen. - © Bora S. Kamel
geschreven op 24 september 2015

24 juni 2012. De straten vullen zich met feestvierende aanhangers van de net verkozen president Morsi. De luid gebrulde leuzes van de Moslimbroederschap echoën door de straten van Caïro. “Morsi heeft gewonnen! Kopten weg! Morsi heeft gewonnen! Kopten weg!”

Weinig Egyptische bevolkingsgroepen hebben zo geleden onder de gewelddadige naweeën van de revolutie als de kopten. Met zo'n drie miljoen zijn ze, de Egyptische christenen. Toen president Hosni Moebarak na maandenlang protest eindelijk verdreven werd, waren de protesterende kopten daar de dupe van.

Een moslim en een christen, zij aan zij op Tahrir in 2011.

Hadden christenen en moslims tijdens de revolutie nog vaak broederlijk samen betoogd, dan sloeg de sfeer nadien om. Kerken en scholen werden in brand gestoken, vreedzame demonstranten vermoord. Negen maanden later won de Moslimbroederschap de verkiezingen, het jaar daarop gaf de nieuwe president Mohamed Morsi zichzelf onbeperkte macht en werd de islamitische wet ingeschreven als fundament van de Egyptische grondwet.

Honderden christenen werden vermoord, gekidnapt of gefolterd. Zes gelovigen werden door politie en gewapende burgers omgebracht bij de belegering van Egyptes grootste kathedraal. Een verkeerd geïnterpreteerde Facebookpost deed woedende menigtes met stenen en molotovcocktails samen troepen aan de huizen van christelijke families. Bekeerlingen werden gestraft met jarenlange gevangenisstraffen.

In 2013 werden in één week tijd 40 kerken geplunderd en in brand gestoken. 23 kerken werden vernield

Met zijn 35 miljoen kwamen de Egyptenaren opnieuw op straat in 2013, toen de resultaten van Morsi's beloftes voor economische verbetering uitbleven. Het leger greep de macht. Generaal Al-Sisi, die de leiding over de operatie had, werd in de zomer van 2014 verkozen tot president. Kopten kregen de beloftes van evenwaardig burgerschap, veiligheid binnen de eigen gemeenschappen en toestemming tot het bouwen van kerken. Deze keer zou de Moslimbroederschap van Morsi het slachtoffer worden van bloedige vervolging - deze keer door Al-Sisi georganiseerd.

Maar net zoals in 2011, waren er tijdens de gewelddadige protesten van 2013 ook momenten van solidariteit tussen de christenen en de moslims. Abdullah Rageb, een moslimambtenaar uit Oud-Caïro, richtte een ‘volkscomité’ op om de kerken in zijn buurt te bewaken. “Ik heb niets tegen christenen. We zijn hier altijd goede buren geweest”, vertelde hij toen aan MO*. Volgens hem zat de corrupte overheid achter de problemen tussen de christelijke en islamitische gemeenschap in Egypte. “We hebben hier honderden jaren in harmonie samengeleefd.”

Terwijl de Moslimbroederschap pikzwarte dagen beleeft, ziet de toekomst er voor de kopten onder Al-Sisi beter uit. Voor het eerst in de geschiedenis ging er een president naar de kerstviering in Cairo, de koptische paus Tawadros II wordt regelmatig naast al-Sisi gespot bij het bekendmaken van nieuwe wetgevingen en de president benoemde twee kopten tot kabinetslid. Waarschijnlijk volgt het parlement.

Eind goed, al goed?

Koptische christenen beschermen moslims tijdens het gebed op het Tahrirplein.

Zoals we hierboven al een paar keer aanhaalden, blijft de situatie in Egypte erg dubbel: onder Al-Sisi mag de anti-christelijke agenda van Morsi geen politieke weerklank meer krijgen, de nieuwe president schendt op grote schaal de mensenrechten.

Als je een christen in de straat vraagt wat hij van al-Sisi vind, dan is dat meestal ‘complete liefde’. Velen zien hem zelfs als de redder van Egypte.

Rafic Greiche, woordvoerder van de katholieke Kerk in Egypte

Al-Sisi's reputatie in het Westen is niet die van een reddende engel, maar die van een harde leider die met harde hand orde wil scheppen. Ordediensten doodden honderden protestanten. Ex-president Morsi en nog eens honderden leden van de Moslimbroederschap werden ter dood veroordeeld. Binnen- en buitenlandse journalisten zitten al maandenlang zonder proces in de gevangenis. En berichten van foltering sijpelen binnen.

En het dagdagelijks leven van de kopten? Dat blijft vaak onveranderd. Ondanks beloftes van de nieuwe regering blijft sektarisch geweld een gevaar voor christenen in het noorden van Egypte, waar het regime minder macht heeft.

In Nasreya werden koptische studenten dagenlang opgesloten na het verspreiden van een satirische video over I.S., waarin ze volgens islamisten hun religie beledigden. In El Galaa protesteerde een menigte tegen de bouw van een nieuwe kerk en werden christelijke gezinnen aangevallen. In Mayana en Abu Qurqas deed de politie zelfs een inval in plaatselijke kerken, nam ze religieuze voorwerpen in beslag en verhinderde ze de wederopbouw.

Al-Sisi hanteert dezelfde marteltechnieken als de methoden die tijdens de donkerste periode van het Moebarak-tijdperk gebruikt werden.

Hassiba Hadj Sahraoui, Amnesty International

Maar het geweld blijft niet beperkt tot de noordgrenzen van het land. Enkele maanden geleden, op de tweede verjaardag ??van de volksopstand tegen Morsi, pleegde het Moslimbroederschap bomaanslagen op huizen van bekende christenen.

Koptische christenen herdenken hun overleden paus.

De koptische steun aan president Al-Sisi kan in het onstabiele Egypte verder leiden tot aanslagen van het Moslimbroederschap en uit salafistische kringen. En die terreur helpt Al-Sisi dan weer bij zijn beleid dat individuele vrijheden steeds verder inperkt.

Deze artikelreeks kwam tot stand in samenwerking met vrt camping. Studenten Elise Hoste, Elise Hermans, Fatima-Zahra Naimi, Rein Bauwens en Lorenzo Vicencio werkten mee aan dit project.

VRTNU VRTNU VRTNU