Spring naar inhoud

De acteur die 150.000 doden begroef

© Filip Huygens / VRT
geschreven op 13 januari 2016

Wat kan er nu zo revolutionair zijn aan mensen begraven? We vragen het ons af terwijl we door de straten van Yangon wandelen. Hier, in de grootste stad én de voormalige hoofdstad van Myanmar, ontmoeten we onze eerste kleine held op deze reis.

Van de Vranckx-redactie

We worden om de haverklap aangeklampt door voorbijgangers die met ons op de foto willen. Nu goed, niet met ons, maar met Kyaw Thu. Hij is hier wereldberoemd.

De steracteur maakte z’n debuut in 1986, op zijn zevenentwintigste, als zoon van ouders die uit de filmindustrie kwamen. Hij toont me een van zijn oude films. Onder dat lange, grijze haar schitteren zijn ogen wanneer ik hem vertel dat hij me een beetje aan de jonge Marlon Brando doet denken.

Maar acteren in de eighties, in het Myanmar dat toen al sinds 1962 bestuurd werd door een militaire junta die alle afwijkende stemmen én etnische minderheden onderdrukte, was ook een politiek statement. Kyaw acteerde in verschillende propagandafilms die de lof van het regime bezongen.

De steracteur daalt met zijn carrièreswitch ook de sociale ladder af

Tot die ene film. “Een film over studenten was het, die de wapens opnamen tegen de militairen. Ik voelde me meer met hen verbonden dan met de soldaten.” En dus besloot hij bij het volgende filmvoorstel neen te zeggen tegen de junta. Geen eenvoudige beslissing, na een tweehonderdtal films en twee Birmese Academy Awards. Zijn carrière zat erop. En toen hij in 2007 openlijk de monniken steunde die in opstand kwamen, werd hem helemaal verboden om nog langer films te maken.

Kyaw had kunnen vluchten en ergens in het buitenland gaan rentenieren, maar hij koos een andere weg. In 2001 al had hij immers de Free Funeral Service Society opgericht, die – zoals de naam zegt – gratis begrafenissen voorziet voor de dierbaren van arme Myanmarezen die daar het geld niet voor hebben. En die zijn met veel in dat door decennia van economisch wanbeleid en internationale sancties verarmde land waar in 2007 nog 32% van de bevolking onder de armoedegrens leefde.

In het Myanmar van vandaag lever je door begrafenissen te verzorgen nog steeds impliciete kritiek op het militaire regime

150.000 doden heeft hij sinds 2001 begraven, vertelt Kyaw. De steracteur daalt met zijn carrièreswitch ook de sociale ladder af: in Myanmar zijn het immers de laagste klassen die instaan voor de begrafenissen van hun landgenoten.

Vandaag de dag kruipt Myanmar langzaam uit het dal. In 2011 kwam er na verkiezingen een overgangsregering aan de macht onder leiding van president Thein Sein (die onder de junta nog generaal en eerste minister was geweest), die eind januari opgevolgd wordt door Aung San Suu Kyi, de leider van de politieke partij NLD die tot 2010 in huisarrest zat. Ondanks de hervormingen van de laatste jaren, wacht haar de loodzware taak om haar bevolking de eenentwintigste eeuw binnen te loodsen.

En Kyaw, die mag weer films maken. De banvloek werd begin 2015 opgegeven. Intussen werkt hij aan zijn tweede film. Maar hij blijft zijn mensen de begrafenis blijven bezorgen die ze verdienen. In het Myanmar van vandaag lever je daarmee nog steeds impliciete kritiek op het militaire regime dat blijft meekijken over de schouder van de zittende president.

Een heldendaad.

VRTNU VRTNU VRTNU