Spring naar inhoud

Canvas at work

Xavier Taveirne - © Marc De Wolf
geschreven op 06 september 2019

Welke programma's hebben wij voor jou in petto dit najaar? Canvas online ging achter de schermen op bezoek bij enkele makers.

Sofie Lemaire Meer vrouw op straat

Sofie Lemaire Meer vrouw op straat

We spreken af met Sofie Lemaire op het plein voor de Dossin Kazerne, dat nu officieel het Irene Spickerplein heet. Dat is geen toeval, uiteraard. Sofie en haar ploeg zijn volop aan het werk aan 'Meer vrouw op straat', een actie (én tv-programma) waardoor er straks hopelijk meer vrouwelijke straatnamen in Vlaanderen zullen zijn. "Dit is een project dat me énorm veel voldoening geeft. Ik ben een feminist. Ik wou al lang een programma maken over de vrouwenzaak. Maar ik was op zoek naar een positieve benadering. Als ik op café de vrouwenstrijd voerde, wees ik er weleens op dat vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in het straatbeeld: er zijn minder straten naar hen genoemd, ze krijgen minder vaak een monument, … Toen viel de puzzel stilaan in elkaar: wat als we dat nu ’ns probeerden te veranderen?⁠

De meeste steden reageerden erg enthousiast. In het beste geval is de verhouding van straatnamen in een stad 85% mannen tegenover 15% vrouwen. Als stad stuur je dan impliciet een signaal dat je mannen meer eert dan vrouwen. Uiteraard is dat historisch zo gegroeid, maar vandaag leven we in een nieuwe context en kunnen we er iets aan doen. We deden ook een oproep naar het grote publiek om verhalen van (bekende of onbekende) straffe vrouwen te delen. Dat heeft fantastische verhalen opgeleverd.⁠ ⁠

Wat het strafste verhaal is? Dat is een onmogelijke vraag, ieder leven is indrukwekkend op zijn eigen manier. Wat me opvalt is de bescheidenheid van veel vrouwen. Ze zouden er echt niet aan denken om luidkeels te verklaren hoe belangrijk ze wel zijn. Maar ze zijn het wel. De Joodse Irene Spicker, wiens artistiek talent haar hielp te overleven tijdens de bezetting, Chantal Akerman, die wereldwijd regisseurs geïnspireerd heeft, Janne Schuts, die in de Middeleeuwen van dienstmeid opklom tot geldschieter, … zoveel boeiende levens! Op dit moment hebben we zo’n dertig kandidaten voor een straat, maar daar komen er hopelijk in het najaar nog bij. Dan trekken we met ons programma naar de steden en kan iedereen langskomen om zijn favoriete vrouw te nomineren.”⁠ ⁠


Annick Ruyts De Slapelozen

Annick Ruyts De Slapelozen

Een programma over slapeloosheid, met getuigenissen én experten, waar slapelozen hopelijk écht wat aan hebben: dat is wat Annick Ruyts dit najaar voor ons in petto heeft. Slapeloosheid komt veel meer voor dan mensen denken. Dat ontdekte Annick toen ze over haar eigen witte nachten getuigde op Radio 1: "Jan Hautekiet had me gevraagd om op Radio 1 te vertellen over mijn slapeloosheid. Dat heeft toen zo’n onverwachte vloedgolf aan reacties opgeleverd! Niet minder dan één op drie Vlamingen blijkt slaapproblemen te hebben. Dat is enorm!⁠ ⁠ Zelf sliep ik vroeger als een marmot. Maar een paar jaar geleden heb ik problemen gehad bij de aankoop van een huis. Eigenlijk ben ik toen voor het eerst in mijn leven bedrogen. Sindsdien heb ik nooit meer écht goed geslapen. Slapen heeft veel te maken met loslaten. Ik moet toen in een kramp zijn geschoten, waardoor ik misschien wel mijn slaapritme geherprogrammeerd heb? Ik had daarvoor ook twaalf jaar lang heel intensief gereisd, voor Grenzeloze Liefde. Jetlag na jetlag na jetlag. Je bouwt een slaapschuld op. Maar ik denk niet dat ik dé oorzaak kan aanwijzen, zoals ik ook niet dé oplossing zal vinden. Ik heb er leren mee leven. Zoals er goeie en slechte dagen zijn, zijn er ook goeie en slechte nachten. Pillen heb ik ooit wel geprobeerd. Die slaan je knock-out: je valt in een diepe vijver, waar je ’s morgens met je hoofd vol watten weer uit zwemt. Ik neem niks meer nu. Een slaapmasker en oordoppen, that's it.⁠ ⁠ Alleen de slapelozen denken echt na over slaap. Ik vond het razend interessant om voor deze serie met al die lotgenoten te mogen praten. Schrijfster Lize Spit kon haar slapeloosheid heel mooi verwoorden bijvoorbeeld: ’s nachts liggen piekeren is voor haar ‘proberen om de hele wereld in een luciferdoosje te steken’. ⁠ ⁠ Of slapeloosheid ook positieve kanten heeft? Mmmm. Ik heb wel heel veel kunnen lezen! En ik apprecieer de natuur nu nog meer, denk ik. Hoe weldadig het is om even weg te zijn van alle prikkels en schermen.’⁠ ⁠ 'De slapelozen', met Annick Ruyts, is dit najaar te zien op Canvas.


Geert Clerbout Kinderen van het verzet

Geert Clerbout Kinderen van het verzet

Geen terrasjes voor eindredacteur Geert Clerbout voorlopig, hij heeft een deadline te halen met de nieuwe reeks Kinderen van het verzet (dit najaar op Canvas): “Ik weet dat er wel mee gelachen wordt: is Canvas daar weer met de Wereldoorlogen? Maar het blijft boeiend. Het verzet is als thema altijd minder belicht geweest dan de collaboratie. Wat mij opviel zijn de gelijkenissen. Net als bij ‘Kinderen van de collaboratie’ zien we voor deze reeks mensen die als kind moesten leven met het verlies van een ouder, of die opgroeiden in een gezin waar enorme taboes heersten. Wat deze ‘verzetskinderen’ vertellen is ook ongelofelijk relevant vandaag. Zij hebben soms het gevoel dat hun ouders destijds alles hebben opgeofferd voor niks. Ze roepen allemaal op tot meer verdraagzaamheid en solidariteit, voor de boel ontspoort.

Ik denk niet dat we echt leren uit onze geschiedenis, helaas. Mensen vergeten snel. Bij een rondvraag onder Britse tieners bleek dat sommigen denken dat Hitler de bondscoach is van het Duitse nationale elftal. Zelfs mensen die wel goed op de hoogte zijn, hebben hun eigen waarheid. Kijkers geven soms een compliment over een uitzending waarvan ik denk ‘Fijn dat je het goed vond, maar zelf interpreteerde ik die uitspraak of die passage echt totaal anders’. Mensen horen wat ze willen horen en negeren wat ze niet willen of kunnen plaatsen, dat is nu eenmaal zo. Geschiedenis is dan ook geen exacte wetenschap. Ook wij zijn kinderen van onze tijd; wij maken deze reeks nù. Niet in 1999 of in 2039. Hoe je vandaag vertelt over het verleden zegt vooral iets over vandaag. Het verleden is een spiegel. Daarom blijft het interessant om dezelfde periode te blijven uitspitten. En daarom zijn we er ‘weer’ met die Wereldoorlog, jazeker!’.


Xavier Taveirne Eenzaamheid

Xavier Taveirne Eenzaamheid

Na Voor de Mannen is Xavier Taveirne dit najaar terug met een reeks over eenzaamheid. Dat levert een zomer met behoorlijk drukke draaidagen op, maar Xavier vindt het de inspanning meer dan waard: “Ik ben iemand die snel opmerkt dat iemand zich niet goed in zijn vel voelt. En ik had het gevoel dat ik heel veel mensen alleen zag rondlopen, ik hoorde ook meer en meer over eenzaamheid praten. Eigenlijk was ik, als ik daar nu op terugkijk, zelf ook eenzaam als puber. ⁠Er is veel schroom om over eenzaamheid te praten. Als iemand de moed vindt om te getuigen, is het minste wat je als interviewer kan doen hem de tijd en ruimte geven om te vertellen. Die verhalen zinderen echt na. Een getuige die zegt: ‘Ik ben onzichtbaar voor de wereld’. Terwijl daar een hele leuke mevrouw voor me zit. Of een oudere man die zijn vrouw ziet sterven en zegt: ‘Ik ken meer mensen op het kerkhof dan in het dorp’. Dat raakt mij. Nadien bedanken ze me voor het goede gesprek, niet voor het interview. Dat is fijn. ⁠ ⁠ Je hebt het clichébeeld van eenzame mensen in rusthuizen, maar het zit overal. Elk geval is anders. Wij gaan de definitie van eenzaamheid niet vastleggen. Als mensen zeggen dat ze eenzaam zijn, dan zijn ze dat ook. Er is de diepgewortelde eenzaamheid waarbij je de hele week niemand ziet. Maar het gaat net zo goed over de tiener die sociaal is, op café gaat, en daarna thuiskomt en denkt: niemand begrijpt mij. Het gaat over nieuw samengestelde gezinnen waarbij je als ouder één week op twee de ‘fabriek’ draaiend houdt, om dan in je kinderloze week te denken: wie ben ik eigenlijk?⁠ We willen eenzaamheid een stem geven, mensen het gevoel geven dat ze gehoord worden. Maar we gaan niet proberen eenzaamheid op te lossen. Veel mensen hebben me dat ook op het hart gedrukt: ‘Kom alstublieft niet met oplossingen, als het zo makkelijk was, was ik niet eenzaam'. Natuurlijk hoop ik dat het programma iets los zal maken. Dat mensen iets herkennen en zich daardoor minder alleen voelen. Dat de politiek initiatieven neemt of dat we gewoon wat vriendelijker zijn tegen mekaar en vaker een koffie gaan drinken bij de buurvrouw. Maar als ik één iemand kan helpen, is dat voor mij al genoeg."


Griet Boulat Belpop

Griet Boulat Belpop

Griet Boulat stond mee aan de wieg van Belpop, een reeks documentaires die in vijftig minuten het verhaal vertellen van iconische Belgische bands en muzikanten. Samen met haar team legt ze de laatste hand aan 2 nieuwe reeksen van #Belpop (dit en volgend najaar te zien op Canvas!). Griet startte de reeks als producer en neemt intussen ook de eindredactie voor haar rekening: ‘Hoewel we altijd eenzelfde vertelformule hanteren, draagt elke documentaire toch zijn eigen stempel. Na tien jaar duik ik nog altijd met evenveel plezier in al die verhalen. Als je zelf geen muziek kan maken, is the next best thing misschien wel programma’s maken over muziek. Het blijft een uniek biotoop; muzikanten hebben vaak een bijzondere onderlinge band. Ik zie parallellen met een liefdesverhaal. Het zijn mensen die bewust voor mekaar kiezen en gepassioneerd voor eenzelfde doel gaan. Ze zetten samen een geesteskindje op de wereld, dromen van de grote doorbraak en zitten een tijdje op een roze wolk als ze daarin slagen. Maar dan komt de druk van het vele toeren, het bestendigen van het succes, de business errond. Ze evolueren al dan niet in dezelfde richting, groeien uit mekaar of naar elkaar toe. Eeuwige camaraderie of een pijnlijke split. ⁠ Die relatie tussen muzikanten is zo intens en geladen dat ze automatisch verhalen, emoties en anekdotiek genereert. Reken daar iedere keer nog eens een mooie soundtrack bij. Erg dankbaar allemaal. En zo komen wij dan vlotjes aan tien reeksen Belpop. ⁠

Kijkers vertellen me wel eens dat ze niet beseften ‘hoe groot’ een bepaalde artiest(e) is of wat die allemaal heeft verwezenlijkt. Die ‘amai dat wist ik niet!’ -factor is fijn. Ik denk ook dat er de voorbije decennia meer erkenning is voor muziek van eigen bodem, we zijn toch een tikje chauvinistischer geworden op dat vlak. Hopelijk heeft onze Belpop-reeks daar een steentje toe bijgedragen. Ik ben altijd blij als we met onze documentaires kijkers kunnen verrassen én hun muzikale honger weer wat aanscherpen. Dat is ònze manier om aan de beste Belgische artiesten te zeggen: thank you for the music.’


Sarah Vandeursen De Ideale Wereld

Sarah Vandeursen De Ideale Wereld

Nadat ze met Philippe Geubels & Pedro Elias ‘De Idioten’ had gemaakt, kreeg Sarah Vandeursen van Woestijnvis de vraag wat ze nu wilde doen. ‘Ik wil graag werken voor het beste programma dat er is: De Ideale Wereld’, zei Sarah. En zo geschiedde. Sarah werkt er ondertussen al drie jaar, zowel voor als achter de schermen. ‘Ik werd direct in het diepe gegooid, dat eerste jaar. Het was zwemmen of verzuipen. Wat ik fijn vind is dat je in dit programma nog kan experimenteren. Ik hoop dat ze dat goed bewaken. Canvas is daar de ideale zender voor, het gaat niet alleen over cijfers halen, maar ook over dingen doen die minder evident zijn, dingen doen met een hoek af. Ik vind dat het publiek vaak onderschat wordt. Er is veel eenheidsworst op tv.⁠ ⁠ In DIW vind ik het acteren het leukste om te doen, vooral omdat er ook ruimte is voor improvisatie. Zeker in de fictieve reportages die we maken, waar je al acterend in een échte situatie terecht komt. Niet makkelijk om je dan serieus te houden! Soms moet ik weleens een wat stereotiep vrouwenrolletje spelen - maar ik spreek dat dan ook wel uit, en Jan Jaap snapt dat. Dat is trouwens niet alleen bij DIW zo. Onze redactie bestaat voor ’t grootste deel uit jonge, frisse, heteroseksuele mannen, daar mag nog wat meer vrouwvolk bij.⁠ ⁠ Mensen zien me als een comédienne, maar misschien ben ik wel een tragédienne. Eentje om mee te lachen, dan. Ik heb een goed ontwikkelde donkere kant. Dan ben je wel verplicht om gevoel voor humor te hebben. Het is een kwestie van in balans blijven. Van overleven. Mijn humor wordt vaak vreemd gevonden, heb ik al gemerkt. Ze vinden me niet mainstream. ’t Is wel waar dat ik niet tegen verwachtingen kan. ‘t Is net alsof ik daar wel moet tegen ingaan. Dat is bijna sterker dan mezelf.⁠ ⁠ Hoe mijn échte ideale wereld er zou uitzien? Euh… In elk geval helemaal anders. Een wereld zonder geld. Met minder wantrouwen. Weet je, misschien moeten we gewoon alles 'ns herbekijken. Binnenkort moeten we naar 't schijnt naar een andere planeet verhuizen, dat is het ideale moment om zoiets te doen. ‘⁠ ⁠ Het nieuwe seizoen van De ideale Wereld is dit najaar te zien op Canvas.


Thomas Vanderveken Weg van het meesterwerk

Thomas Vanderveken Weg van het meesterwerk

Thomas Vanderveken is niet veel thuis geweest, de laatste tijd. Hij reisde de wereld rond voor ‘Weg van het Meesterwerk’, een driedelige reeks die straks op Canvas te zien is. Het onderwerp? Drie absolute meesterwerken van Vlaamse makelij: een landschap van Bruegel, een mythologisch tafereel van Rubens en een portret van Van Eyck. “Die werken hangen vandaag in Cleveland, New York en Londen. Dat is dan ook de vraag waar we van vertrekken: via welke omzwervingen, avonturen, en eigenaars zijn die werken daar eigenlijk terecht gekomen?⁠

Ik kan zelf tot tranen toe geroerd zijn door een schilderij, dus ik vond het zalig om dit programma te maken. Weet je, in Oostenrijk kan je niet ontsnappen aan de erfenis van Mozart. In Frankrijk kunnen ze hun schrijvers uit het hoofd citeren. En in Vlaanderen is het woord 'canon' ineens erg in de mode, maar we hebben hier inderdaad onder andere Bruegel, Rubens en Van Eyck. Wereldgenieën waar we af en toe vergeten trots op te zijn. Onze hedendaagse kunstenaars kijken nog altijd naar hen op. Sam Dillemans zei me bijvoorbeeld “Na Van Eyck moet je ermee leren leven dat je het als schilder minder goed zult doen.” Het werk van Bruegel, Rubens en Van Eyck was er lang voor wij er waren. En het zal er nog zijn, lang nadat wij verdwenen zijn. Wij zijn de passanten die even mogen genieten van die eeuwige schoonheid.⁠ ⁠ Zoals die man die we zagen in het Metropolitan Museum in New York. Een getatoeëerde redneck die er best wel gevaarlijk uitzag. Hij was echt aangedaan door ‘De Korenoogst’ van Bruegel. Na een tijdje durfde ik hem te vragen waarom hij zo ontroerd was, en hij zei: ‘Mijn ouders waren boeren en ik zie in dit werk het eenvoudige, hardwerkende leven van mijn ouders. Dit schilderij is duidelijk op een andere plek gemaakt dan waar ik ben opgegroeid. En toch voel ik een diepe connectie met dit werk.’ Ik vond het zo schoon dat Bruegel, over de grenzen van tijd en ruimte, over 500 jaar geschiedenis en 6000 kilometer afstand, deze man uit het zuiden van Amerika wist te raken. Dat heeft me doen inzien hoe universeel onze Vlaamse kunst is."⁠ De reeks #wegvanhetmeesterwerk is vanaf 4 september te zien op Canvas en VRT NU.


Lisanne Corijn De Nomaden van Vranckx

Lisanne Corijn De Nomaden van Vranckx

Lisanne Corijn is één van de Nomaden van Vranckx, de jonge reporters die de wereld intrekken op zoek naar verhalen die verteld moeten worden. Lisanne trok naar Nicaragua, waar president Ortega sinds de massaprotesten van 2018 een repressief beleid voert en de mensenrechten dagelijks geschonden worden. “Wij moesten hard opletten toen we draaiden. Zodra een interview afgelopen was vervingen we bijvoorbeeld altijd ons geheugenkaartje op de camera door een kaartje met onschuldige toeristische foto’s. Als blanke loop je wel minder risico, maar we wilden de vijf vrouwen met wie we gepraat hebben beschermen.

Eéntje ervan, Geneva, was een tattoo-artieste. Ze vertelde dat mensen soms worden opgepakt omwille van de tattoos die ze hebben. Dat is reden genoeg onder dit regime. Zij ziet haar kunst dan ook als een vorm van protest. Umi was een jonge moeder, die een tijdje naar Guatemala is gevlucht. Ze heeft een gedicht voorgelezen dat ze in die tijd had geschreven voor haar zoontje, die achtergebleven was. Ook al ben ik zelf geen mama, dat breekt je hart. Maar we praatten ook met vrouwen die niet in de hoofdstad wonen, en die vooral de economische crisis heel hard voelen.

Ik vond het absurd moedig van deze vrouwen om mij hun verhaal toe te vertrouwen. Ze trotseren het gevaar omdat ze willen dat de wereld dit weet. Dat is, denk ik, ook mijn motivatie om deze reportage te maken.

Wat ik daarbij belangrijk vind is dat kijkers niet kunnen denken van ‘Amai, rare toeren daar, wat een gekke mensen’ - en dan stopt het, omdat het te ver van hun bed is. Dat krijg je wel vaker als je nieuws brengt rond conflicten in één of ander ver buitenland. Net daarom toon ik vrouwen waar je moeiteloos empathie mee kan voelen. Een moeder die haar kind mist. Een jonge vrouw die zich niet meer kan uiten hoe zij dat wil. Dat zijn universele gevoelens. Naast journalist ben ik ook antropologe. Er mag dan veel verschil zijn tussen mensen. Er zijn nog veel meer gelijkenissen en dat is net zo interessant om te laten zien. Hoe we daar elk op onze eigen manier mee omgaan. We willen allemaal gelukkig zijn en niet in angst moeten leven. Ongeacht waar we geboren zijn.' De Nomaden, dit najaar op Canvas.


Sofie Lemaire Meer vrouw op straat

We spreken af met Sofie Lemaire op het plein voor de Dossin Kazerne, dat nu officieel het Irene Spickerplein heet. Dat is geen toeval, uiteraard. Sofie en haar ploeg zijn volop aan het werk aan 'Meer vrouw op straat', een actie (én tv-programma) waardoor er straks hopelijk meer vrouwelijke straatnamen in Vlaanderen zullen zijn. "Dit is een project dat me énorm veel voldoening geeft. Ik ben een feminist. Ik wou al lang een programma maken over de vrouwenzaak. Maar ik was op zoek naar een positieve benadering. Als ik op café de vrouwenstrijd voerde, wees ik er weleens op dat vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in het straatbeeld: er zijn minder straten naar hen genoemd, ze krijgen minder vaak een monument, … Toen viel de puzzel stilaan in elkaar: wat als we dat nu ’ns probeerden te veranderen?⁠

De meeste steden reageerden erg enthousiast. In het beste geval is de verhouding van straatnamen in een stad 85% mannen tegenover 15% vrouwen. Als stad stuur je dan impliciet een signaal dat je mannen meer eert dan vrouwen. Uiteraard is dat historisch zo gegroeid, maar vandaag leven we in een nieuwe context en kunnen we er iets aan doen. We deden ook een oproep naar het grote publiek om verhalen van (bekende of onbekende) straffe vrouwen te delen. Dat heeft fantastische verhalen opgeleverd.⁠ ⁠

Wat het strafste verhaal is? Dat is een onmogelijke vraag, ieder leven is indrukwekkend op zijn eigen manier. Wat me opvalt is de bescheidenheid van veel vrouwen. Ze zouden er echt niet aan denken om luidkeels te verklaren hoe belangrijk ze wel zijn. Maar ze zijn het wel. De Joodse Irene Spicker, wiens artistiek talent haar hielp te overleven tijdens de bezetting, Chantal Akerman, die wereldwijd regisseurs geïnspireerd heeft, Janne Schuts, die in de Middeleeuwen van dienstmeid opklom tot geldschieter, … zoveel boeiende levens! Op dit moment hebben we zo’n dertig kandidaten voor een straat, maar daar komen er hopelijk in het najaar nog bij. Dan trekken we met ons programma naar de steden en kan iedereen langskomen om zijn favoriete vrouw te nomineren.”⁠ ⁠

Annick Ruyts De Slapelozen

Een programma over slapeloosheid, met getuigenissen én experten, waar slapelozen hopelijk écht wat aan hebben: dat is wat Annick Ruyts dit najaar voor ons in petto heeft. Slapeloosheid komt veel meer voor dan mensen denken. Dat ontdekte Annick toen ze over haar eigen witte nachten getuigde op Radio 1: "Jan Hautekiet had me gevraagd om op Radio 1 te vertellen over mijn slapeloosheid. Dat heeft toen zo’n onverwachte vloedgolf aan reacties opgeleverd! Niet minder dan één op drie Vlamingen blijkt slaapproblemen te hebben. Dat is enorm!⁠ ⁠ Zelf sliep ik vroeger als een marmot. Maar een paar jaar geleden heb ik problemen gehad bij de aankoop van een huis. Eigenlijk ben ik toen voor het eerst in mijn leven bedrogen. Sindsdien heb ik nooit meer écht goed geslapen. Slapen heeft veel te maken met loslaten. Ik moet toen in een kramp zijn geschoten, waardoor ik misschien wel mijn slaapritme geherprogrammeerd heb? Ik had daarvoor ook twaalf jaar lang heel intensief gereisd, voor Grenzeloze Liefde. Jetlag na jetlag na jetlag. Je bouwt een slaapschuld op. Maar ik denk niet dat ik dé oorzaak kan aanwijzen, zoals ik ook niet dé oplossing zal vinden. Ik heb er leren mee leven. Zoals er goeie en slechte dagen zijn, zijn er ook goeie en slechte nachten. Pillen heb ik ooit wel geprobeerd. Die slaan je knock-out: je valt in een diepe vijver, waar je ’s morgens met je hoofd vol watten weer uit zwemt. Ik neem niks meer nu. Een slaapmasker en oordoppen, that's it.⁠ ⁠ Alleen de slapelozen denken echt na over slaap. Ik vond het razend interessant om voor deze serie met al die lotgenoten te mogen praten. Schrijfster Lize Spit kon haar slapeloosheid heel mooi verwoorden bijvoorbeeld: ’s nachts liggen piekeren is voor haar ‘proberen om de hele wereld in een luciferdoosje te steken’. ⁠ ⁠ Of slapeloosheid ook positieve kanten heeft? Mmmm. Ik heb wel heel veel kunnen lezen! En ik apprecieer de natuur nu nog meer, denk ik. Hoe weldadig het is om even weg te zijn van alle prikkels en schermen.’⁠ ⁠ 'De slapelozen', met Annick Ruyts, is dit najaar te zien op Canvas.

Geert Clerbout Kinderen van het verzet

Geen terrasjes voor eindredacteur Geert Clerbout voorlopig, hij heeft een deadline te halen met de nieuwe reeks Kinderen van het verzet (dit najaar op Canvas): “Ik weet dat er wel mee gelachen wordt: is Canvas daar weer met de Wereldoorlogen? Maar het blijft boeiend. Het verzet is als thema altijd minder belicht geweest dan de collaboratie. Wat mij opviel zijn de gelijkenissen. Net als bij ‘Kinderen van de collaboratie’ zien we voor deze reeks mensen die als kind moesten leven met het verlies van een ouder, of die opgroeiden in een gezin waar enorme taboes heersten. Wat deze ‘verzetskinderen’ vertellen is ook ongelofelijk relevant vandaag. Zij hebben soms het gevoel dat hun ouders destijds alles hebben opgeofferd voor niks. Ze roepen allemaal op tot meer verdraagzaamheid en solidariteit, voor de boel ontspoort.

Ik denk niet dat we echt leren uit onze geschiedenis, helaas. Mensen vergeten snel. Bij een rondvraag onder Britse tieners bleek dat sommigen denken dat Hitler de bondscoach is van het Duitse nationale elftal. Zelfs mensen die wel goed op de hoogte zijn, hebben hun eigen waarheid. Kijkers geven soms een compliment over een uitzending waarvan ik denk ‘Fijn dat je het goed vond, maar zelf interpreteerde ik die uitspraak of die passage echt totaal anders’. Mensen horen wat ze willen horen en negeren wat ze niet willen of kunnen plaatsen, dat is nu eenmaal zo. Geschiedenis is dan ook geen exacte wetenschap. Ook wij zijn kinderen van onze tijd; wij maken deze reeks nù. Niet in 1999 of in 2039. Hoe je vandaag vertelt over het verleden zegt vooral iets over vandaag. Het verleden is een spiegel. Daarom blijft het interessant om dezelfde periode te blijven uitspitten. En daarom zijn we er ‘weer’ met die Wereldoorlog, jazeker!’.

Xavier Taveirne Eenzaamheid

Na Voor de Mannen is Xavier Taveirne dit najaar terug met een reeks over eenzaamheid. Dat levert een zomer met behoorlijk drukke draaidagen op, maar Xavier vindt het de inspanning meer dan waard: “Ik ben iemand die snel opmerkt dat iemand zich niet goed in zijn vel voelt. En ik had het gevoel dat ik heel veel mensen alleen zag rondlopen, ik hoorde ook meer en meer over eenzaamheid praten. Eigenlijk was ik, als ik daar nu op terugkijk, zelf ook eenzaam als puber. ⁠Er is veel schroom om over eenzaamheid te praten. Als iemand de moed vindt om te getuigen, is het minste wat je als interviewer kan doen hem de tijd en ruimte geven om te vertellen. Die verhalen zinderen echt na. Een getuige die zegt: ‘Ik ben onzichtbaar voor de wereld’. Terwijl daar een hele leuke mevrouw voor me zit. Of een oudere man die zijn vrouw ziet sterven en zegt: ‘Ik ken meer mensen op het kerkhof dan in het dorp’. Dat raakt mij. Nadien bedanken ze me voor het goede gesprek, niet voor het interview. Dat is fijn. ⁠ ⁠ Je hebt het clichébeeld van eenzame mensen in rusthuizen, maar het zit overal. Elk geval is anders. Wij gaan de definitie van eenzaamheid niet vastleggen. Als mensen zeggen dat ze eenzaam zijn, dan zijn ze dat ook. Er is de diepgewortelde eenzaamheid waarbij je de hele week niemand ziet. Maar het gaat net zo goed over de tiener die sociaal is, op café gaat, en daarna thuiskomt en denkt: niemand begrijpt mij. Het gaat over nieuw samengestelde gezinnen waarbij je als ouder één week op twee de ‘fabriek’ draaiend houdt, om dan in je kinderloze week te denken: wie ben ik eigenlijk?⁠ We willen eenzaamheid een stem geven, mensen het gevoel geven dat ze gehoord worden. Maar we gaan niet proberen eenzaamheid op te lossen. Veel mensen hebben me dat ook op het hart gedrukt: ‘Kom alstublieft niet met oplossingen, als het zo makkelijk was, was ik niet eenzaam'. Natuurlijk hoop ik dat het programma iets los zal maken. Dat mensen iets herkennen en zich daardoor minder alleen voelen. Dat de politiek initiatieven neemt of dat we gewoon wat vriendelijker zijn tegen mekaar en vaker een koffie gaan drinken bij de buurvrouw. Maar als ik één iemand kan helpen, is dat voor mij al genoeg."

Griet Boulat Belpop

Griet Boulat stond mee aan de wieg van Belpop, een reeks documentaires die in vijftig minuten het verhaal vertellen van iconische Belgische bands en muzikanten. Samen met haar team legt ze de laatste hand aan 2 nieuwe reeksen van #Belpop (dit en volgend najaar te zien op Canvas!). Griet startte de reeks als producer en neemt intussen ook de eindredactie voor haar rekening: ‘Hoewel we altijd eenzelfde vertelformule hanteren, draagt elke documentaire toch zijn eigen stempel. Na tien jaar duik ik nog altijd met evenveel plezier in al die verhalen. Als je zelf geen muziek kan maken, is the next best thing misschien wel programma’s maken over muziek. Het blijft een uniek biotoop; muzikanten hebben vaak een bijzondere onderlinge band. Ik zie parallellen met een liefdesverhaal. Het zijn mensen die bewust voor mekaar kiezen en gepassioneerd voor eenzelfde doel gaan. Ze zetten samen een geesteskindje op de wereld, dromen van de grote doorbraak en zitten een tijdje op een roze wolk als ze daarin slagen. Maar dan komt de druk van het vele toeren, het bestendigen van het succes, de business errond. Ze evolueren al dan niet in dezelfde richting, groeien uit mekaar of naar elkaar toe. Eeuwige camaraderie of een pijnlijke split. ⁠ Die relatie tussen muzikanten is zo intens en geladen dat ze automatisch verhalen, emoties en anekdotiek genereert. Reken daar iedere keer nog eens een mooie soundtrack bij. Erg dankbaar allemaal. En zo komen wij dan vlotjes aan tien reeksen Belpop. ⁠

Kijkers vertellen me wel eens dat ze niet beseften ‘hoe groot’ een bepaalde artiest(e) is of wat die allemaal heeft verwezenlijkt. Die ‘amai dat wist ik niet!’ -factor is fijn. Ik denk ook dat er de voorbije decennia meer erkenning is voor muziek van eigen bodem, we zijn toch een tikje chauvinistischer geworden op dat vlak. Hopelijk heeft onze Belpop-reeks daar een steentje toe bijgedragen. Ik ben altijd blij als we met onze documentaires kijkers kunnen verrassen én hun muzikale honger weer wat aanscherpen. Dat is ònze manier om aan de beste Belgische artiesten te zeggen: thank you for the music.’

Sarah Vandeursen De Ideale Wereld

Nadat ze met Philippe Geubels & Pedro Elias ‘De Idioten’ had gemaakt, kreeg Sarah Vandeursen van Woestijnvis de vraag wat ze nu wilde doen. ‘Ik wil graag werken voor het beste programma dat er is: De Ideale Wereld’, zei Sarah. En zo geschiedde. Sarah werkt er ondertussen al drie jaar, zowel voor als achter de schermen. ‘Ik werd direct in het diepe gegooid, dat eerste jaar. Het was zwemmen of verzuipen. Wat ik fijn vind is dat je in dit programma nog kan experimenteren. Ik hoop dat ze dat goed bewaken. Canvas is daar de ideale zender voor, het gaat niet alleen over cijfers halen, maar ook over dingen doen die minder evident zijn, dingen doen met een hoek af. Ik vind dat het publiek vaak onderschat wordt. Er is veel eenheidsworst op tv.⁠ ⁠ In DIW vind ik het acteren het leukste om te doen, vooral omdat er ook ruimte is voor improvisatie. Zeker in de fictieve reportages die we maken, waar je al acterend in een échte situatie terecht komt. Niet makkelijk om je dan serieus te houden! Soms moet ik weleens een wat stereotiep vrouwenrolletje spelen - maar ik spreek dat dan ook wel uit, en Jan Jaap snapt dat. Dat is trouwens niet alleen bij DIW zo. Onze redactie bestaat voor ’t grootste deel uit jonge, frisse, heteroseksuele mannen, daar mag nog wat meer vrouwvolk bij.⁠ ⁠ Mensen zien me als een comédienne, maar misschien ben ik wel een tragédienne. Eentje om mee te lachen, dan. Ik heb een goed ontwikkelde donkere kant. Dan ben je wel verplicht om gevoel voor humor te hebben. Het is een kwestie van in balans blijven. Van overleven. Mijn humor wordt vaak vreemd gevonden, heb ik al gemerkt. Ze vinden me niet mainstream. ’t Is wel waar dat ik niet tegen verwachtingen kan. ‘t Is net alsof ik daar wel moet tegen ingaan. Dat is bijna sterker dan mezelf.⁠ ⁠ Hoe mijn échte ideale wereld er zou uitzien? Euh… In elk geval helemaal anders. Een wereld zonder geld. Met minder wantrouwen. Weet je, misschien moeten we gewoon alles 'ns herbekijken. Binnenkort moeten we naar 't schijnt naar een andere planeet verhuizen, dat is het ideale moment om zoiets te doen. ‘⁠ ⁠ Het nieuwe seizoen van De ideale Wereld is dit najaar te zien op Canvas.

Thomas Vanderveken Weg van het meesterwerk

Thomas Vanderveken is niet veel thuis geweest, de laatste tijd. Hij reisde de wereld rond voor ‘Weg van het Meesterwerk’, een driedelige reeks die straks op Canvas te zien is. Het onderwerp? Drie absolute meesterwerken van Vlaamse makelij: een landschap van Bruegel, een mythologisch tafereel van Rubens en een portret van Van Eyck. “Die werken hangen vandaag in Cleveland, New York en Londen. Dat is dan ook de vraag waar we van vertrekken: via welke omzwervingen, avonturen, en eigenaars zijn die werken daar eigenlijk terecht gekomen?⁠

Ik kan zelf tot tranen toe geroerd zijn door een schilderij, dus ik vond het zalig om dit programma te maken. Weet je, in Oostenrijk kan je niet ontsnappen aan de erfenis van Mozart. In Frankrijk kunnen ze hun schrijvers uit het hoofd citeren. En in Vlaanderen is het woord 'canon' ineens erg in de mode, maar we hebben hier inderdaad onder andere Bruegel, Rubens en Van Eyck. Wereldgenieën waar we af en toe vergeten trots op te zijn. Onze hedendaagse kunstenaars kijken nog altijd naar hen op. Sam Dillemans zei me bijvoorbeeld “Na Van Eyck moet je ermee leren leven dat je het als schilder minder goed zult doen.” Het werk van Bruegel, Rubens en Van Eyck was er lang voor wij er waren. En het zal er nog zijn, lang nadat wij verdwenen zijn. Wij zijn de passanten die even mogen genieten van die eeuwige schoonheid.⁠ ⁠ Zoals die man die we zagen in het Metropolitan Museum in New York. Een getatoeëerde redneck die er best wel gevaarlijk uitzag. Hij was echt aangedaan door ‘De Korenoogst’ van Bruegel. Na een tijdje durfde ik hem te vragen waarom hij zo ontroerd was, en hij zei: ‘Mijn ouders waren boeren en ik zie in dit werk het eenvoudige, hardwerkende leven van mijn ouders. Dit schilderij is duidelijk op een andere plek gemaakt dan waar ik ben opgegroeid. En toch voel ik een diepe connectie met dit werk.’ Ik vond het zo schoon dat Bruegel, over de grenzen van tijd en ruimte, over 500 jaar geschiedenis en 6000 kilometer afstand, deze man uit het zuiden van Amerika wist te raken. Dat heeft me doen inzien hoe universeel onze Vlaamse kunst is."⁠ De reeks #wegvanhetmeesterwerk is vanaf 4 september te zien op Canvas en VRT NU.

Lisanne Corijn De Nomaden van Vranckx

Lisanne Corijn is één van de Nomaden van Vranckx, de jonge reporters die de wereld intrekken op zoek naar verhalen die verteld moeten worden. Lisanne trok naar Nicaragua, waar president Ortega sinds de massaprotesten van 2018 een repressief beleid voert en de mensenrechten dagelijks geschonden worden. “Wij moesten hard opletten toen we draaiden. Zodra een interview afgelopen was vervingen we bijvoorbeeld altijd ons geheugenkaartje op de camera door een kaartje met onschuldige toeristische foto’s. Als blanke loop je wel minder risico, maar we wilden de vijf vrouwen met wie we gepraat hebben beschermen.

Eéntje ervan, Geneva, was een tattoo-artieste. Ze vertelde dat mensen soms worden opgepakt omwille van de tattoos die ze hebben. Dat is reden genoeg onder dit regime. Zij ziet haar kunst dan ook als een vorm van protest. Umi was een jonge moeder, die een tijdje naar Guatemala is gevlucht. Ze heeft een gedicht voorgelezen dat ze in die tijd had geschreven voor haar zoontje, die achtergebleven was. Ook al ben ik zelf geen mama, dat breekt je hart. Maar we praatten ook met vrouwen die niet in de hoofdstad wonen, en die vooral de economische crisis heel hard voelen.

Ik vond het absurd moedig van deze vrouwen om mij hun verhaal toe te vertrouwen. Ze trotseren het gevaar omdat ze willen dat de wereld dit weet. Dat is, denk ik, ook mijn motivatie om deze reportage te maken.

Wat ik daarbij belangrijk vind is dat kijkers niet kunnen denken van ‘Amai, rare toeren daar, wat een gekke mensen’ - en dan stopt het, omdat het te ver van hun bed is. Dat krijg je wel vaker als je nieuws brengt rond conflicten in één of ander ver buitenland. Net daarom toon ik vrouwen waar je moeiteloos empathie mee kan voelen. Een moeder die haar kind mist. Een jonge vrouw die zich niet meer kan uiten hoe zij dat wil. Dat zijn universele gevoelens. Naast journalist ben ik ook antropologe. Er mag dan veel verschil zijn tussen mensen. Er zijn nog veel meer gelijkenissen en dat is net zo interessant om te laten zien. Hoe we daar elk op onze eigen manier mee omgaan. We willen allemaal gelukkig zijn en niet in angst moeten leven. Ongeacht waar we geboren zijn.' De Nomaden, dit najaar op Canvas.

VRTNU VRTNU VRTNU