Spring naar inhoud

Bram Vanschoenwinkel over de gewone aardhommel

Ode Aan Wat Verdwijnt

geschreven op 07 februari 2019

Een goedaardige en pluizige bestuiver

Als voorbeeld van een op dit moment nog vrij algemene soort, die in de toekomst bedreigd kan worden koos ik voor de gewone aardhommel (Bombus terrestris): een bijzonder goedaardig en pluizig diertje en een belangrijke bestuiver. Meer dan de helft van zijn leefgebied in Europa zou binnenkort bedreigd kunnen worden door klimaatverandering.

Ecosystemen draaien niet alleen op “celebrities” zoals de ijsbeer, maar ook op waterdragers die ver van de schijnwerpers hard nodig zijn

Bij het woord “klimaatverandering” denken mensen niet zo snel aan de anonieme insecten die kleven op de voorruit van de voordelige bedrijfswagen waarmee ze aanschuiven tussen een woning op het platteland en een slecht bereikbare arbeidsplaats in de stad. Nochtans kleven die insecten er vandaag veel minder dan in mijn kindertijd. In Duitse natuurreservaten werd zelfs een achteruitgang van 75% in de aantallen aangetoond in de laatste 25 jaar. Dat soort cijfers houdt mij ’s nachts wakker, veel meer dan het onvermijdelijke uitsterven van de ijsbeer. Zelfs binnen natuurreservaten slagen we er blijkbaar niet in om het tij te keren.

Het uitsterven van bepaalde soorten is triest en onwenselijk omwille van verschillende redenen: ze zijn belangrijk binnen een ecosysteem, ze zijn evolutionair uniek, subjectief schattig of esthetisch mooi. Maar ecosystemen draaien niet alleen op “celebrities” zoals de ijsbeer maar ook op waterdragers die ver van de schijnwerpers hard nodig zijn. Ook daar in de achtergrond gebeuren onverwachte catastrofes. Voor de reptielen, vogels en zoogdieren die leven van insecten betekent dit dat hun voedselvoorraad dramatisch geslonken is. Voor de planten die insecten nodig hebben voor bestuiving, wil dit zeggen dat hun voortplanting en dus ook onze oogsten in het gedrang kunnen komen. Een drastische afname in de aantallen en biomassa van een bepaalde groep organismen kan op die manier schadelijker zijn dan het uitvallen van enkele soorten.

Bram Vanschoenwinkel sloot zich in 2013 aan bij het departement Biologie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Daar startte hij een onderzoeksgroep rond ecologie. Hij is de hoofdonderzoeker bij het Community Ecology Lab.

VRTNU VRTNU VRTNU