Spring naar inhoud

Annelies Jacobs over wolfsklauwen

Ode Aan Wat Verdwijnt

geschreven op 12 februari 2019

De laatste der Mohikanen?

Wolfsklauwen hebben iets mythisch! Het zijn stoere planten met uiteinden die wat weg hebben van de tenen van een wolf. Ze bestaan al 400 miljoen jaar en verschenen lang vóór de eerste dinosauriërs. Echte oerplanten dus, die al heel wat veranderingen op aarde hebben doorstaan. Hun sporen zijn brandbaar en worden gebruikt in vuurwerk. Ook kennen ze toepassingen in de geneeskunde, zoals bij het behandelen van de ziekte van Alzheimer.

Wolfklauwen kennen toepassingen in de geneeskunde, zoals bij het behandelen van de ziekte van Alzheimer.

De voorbije eeuw zijn wolfsklauwen bijzonder zeldzaam geworden in ons land. Je vindt ze nog vooral in de Kempen, de Hoge Ardennen en de Hoge Venen. Verschillende soorten wolfsklauw worden met uitsterven bedreigd of zijn al verdwenen. De druk door de mens werd alsmaar groter: geschikt leefgebied verdween door bebouwing of door bosplantages, stikstofdepositie zorgde voor overwoekerde groeiplaatsen, en de planten zijn door hun bijzonder uiterlijk ook gegeerd door verzamelaars.

dennenwolfsklauw

Wolfsklauwen hebben een trage manier van voortplanten. Van hun vele tienduizenden sporen of voortplantingscellen, komt slechts een fractie tot kieming. Vaak duurt het jaren voor een plant tevoorschijn komt boven de grond. Maar wanneer hij een goed plekje heeft, kan een wolfsklauw wel honderd jaar oud worden. Hij breidt zich rustig uit over een grote oppervlakte met een ‘kring’ van plantjes die onderling verbonden zijn door een kruipende stengel. Als er niks mis gaat…

Ik heb de allerlaatste Dennenwolfklauw in Vlaanderen nog mogen aanschouwen als mijn duizendste wilde plantensoort.

De klimaatverandering zou deze soort namelijk een laatste zetje over de rand kunnen geven. Extreme weerfenomenen, zoals hittegolven, zouden in de toekomst frequenter gaan voorkomen. Wolfsklauwen zijn heel kwetsbaar voor de gevolgen van zo’n lange, hete en droge periodes. Zo werden na de hittegolf in de zomer van 2018 verschillende plaatsen met dode wolfsklauwen gevonden. Eéntje daarvan had ik enkele jaren geleden nog mogen aanschouwen als mijn duizendste wilde plantensoort in België : een Dennenwolfsklauw, de allerlaatste in Vlaanderen. Hij was wellicht al tientallen jaren oud, en had nog een hele tijd kunnen leven, maar nu is hij verdwenen. Hier en daar staan in ons land nog plaatsen met langlevende wolfsklauwen, the last of the mohicans. Te wachten op wat de toekomst brengt…

Annelies Jacobs, ecoloog en biologe, is verbonden aan Natuurpunt als onderzoeker; meer bepaald bij de cel natuurstudie.

VRTNU VRTNU VRTNU