Spring naar inhoud

Wie is de grootste cellist aller tijden?

geschreven op 29 mei 2017
Naar aanleiding van de Koningin Elisabethwedstrijd voor cello gaat Canvas op zoek naar de grootste cellist aller tijden.

Met de hulp van meer dan honderd Vlaamse professionele en amateurcellisten stelden we een shortlist samen. De genomineerden zijn stuk voor stuk legendarische topcellisten, vijf virtuoze muzikanten waar opnames van bestaan en met een enorme staat van dienst.

Maar wie is de allergrootste? Dat vroegen we de voorbije weken via een poll aan de online bezoekers van Canvas. De eindvolgorde wordt bekendgemaakt in de uitzendingen van de finale van de Koningin Elisabethwedstrijd, van 29 mei tot 3 juni. We beginnen bij nummer 5 en tellen dag na dag af naar nummer 1.

Pablo Casals

Pablo Casals

De kleine Catalaan Pau "Pablo" Casals (1876-1973) was als muzikant een van de grootste artiesten van zijn tijd. Hij wordt wel eens de peetvader van de moderne cello genoemd omdat hij het instrument een plaats gaf op het podium in een tijd dat vooral de piano en de viool in de spotlights stonden. Voor Casals was de cello niet puur een begeleidingsinstrument en dat maakte hij duidelijk met zijn eigenzinnige en expressieve spel vol warmte, humor en integriteit. Ook qua speltechniek heeft Casals tal van vernieuwingen geïntroduceerd. Casals speelde bovendien een belangrijke rol in de herontdekking van de cellosuites van Bach als volwaardig concertmateriaal. Zijn opnames van de suites uit de jaren dertig blijven een klassieke referentie. Tot op het einde van zijn lange leven bleef hij trouw aan Bach en repeteerde elke dag minstens een suite.

Kijk en luister: Cello Suite No. 1 van Bach | Pablo Casals for Peace (documentaire)

Jacqueline du Pré

Jacqueline du Pré

De Britse Jacqueline du Pré (1945-1987) zal altijd vereenzelvigd worden met haar beroemde uitvoering van het celloconcerto van Edward Elgar. Dat speelde ze voor het eerst op haar zeventiende in 1962 in de Royal Festival Hall in Londen. Een jaar eerder al had haar carrière als professioneel muzikant een grote vlucht genomen en haar toekomst leek alleen maar veelbelovend. In 1965 maakte ze haar Amerikaanse debuut in de Carnegie Hall in New York, in 1966 studeerde ze nog bij Rostropovitsj en in 1967 trouwde ze met een ander muzikaal wonderkind, pianist en later dirigent Daniel Barenboim. Maar het sprookje mocht niet lang duren: na amper tien jaar carrière moest ze stoppen door de gevolgen van multiple sclerose. In haar tragisch korte carrière werkte ze niettemin met de allergrootste en bekendste orkesten en dirigenten ter wereld. Ze zal altijd herinnerd worden om de verbluffende levendigheid van haar muzikaliteit en de adembenemende vrijheid van haar spel.

Kijk en luister: Celloconcert van Elgar, eerste deel | Jacqueline du Pré and the Elgar Cello Concerto (documentaire)

Mischa Maisky

Mischa Maisky

In 1965 debuteerde Mischa Maisky (°1948) met de Leningrad Philharmonic en een jaar later was hij laureaat op de prestigieuze Tsjaikovksi wedstrijd in Moskou. De jonge Israëlische cellist uit Letland kreeg meteen de bijnaam "de Rostropovitsj van de toekomst". Hij studeerde in Moskou bij maestro Rostropovitsj die hem typeerde als een buitengewoon jong talent: "Zijn spel combineert poëzie en voortreffelijke verfijndheid met een enorm temperament en een briljante techniek." Typerend voor Maisky is ook zijn warme en vaak krachtige spel met veel vibrato. Zijn opnames van de celloconcerto's van Haydn en Schumann worden alom geprezen en de Suites voor cello solo van J.S. Bach heeft hij maar liefst drie keer opgenomen. Al zijn werk vertoont een zeer sterk emotionele inslag: met een volle toon, volle inzet en veel overtuiging. En uiteraard ook onwaarschijnlijk veel muzikaliteit.

Kijk en luister: Cello Suite No. 1 van Bach | Celloconcert van Dvořák

Yo-Yo Ma

Yo-Yo Ma

Veelzijdig is wel het minste dat je kunt zeggen van de Chinees-Amerikaan Yo-Yo Ma (°1955): zijn muzikale werkterrein gaat van oude en klassieke muziek, over tango en filmmuziek, tot Amerikaanse bluegrass of volksmuziek uit het Verre Oosten. Hij was een wonderkind dat werd opgemerkt door Pablo Casals en al op zijn zevende samen met zijn zus in New York optrad voor de Amerikaanse president John F. Kennedy. Tegenwoordig heeft hij een soort popster-status binnen de wereld van de klassieke muziek en ver daarbuiten. Yo-Yo Ma wordt geroemd om zijn virtuositeit en zijn warme en rijke toon. Hij is een groot vertolker van het bekende cellorepertoire en reist de wereld rond met zijn eigen Silk Road Ensemble. Dat is een letterlijk grensoverschrijdend collectief van muzikanten en andere artiesten uit Azië, Europa en Amerika die met hun eigen tradities in hun rugzak een fascinerende culture clash presenteren.

Kijk en luister: Cello Suite No. 1 van Bach, prelude | Le cygne van Saint-Saëns (met Kathryn Stott) | NPR Music Field Recordings (sessie met Silk Road Ensemble)

Mstislav Rostropovitsj

Mstislav Rostropovitsj

Het belang van Mstislav Rostropovitsj (1927-2007) is bijna niet te overschatten. In de eerste plaats was hij een virtuoos cellist die zich onderscheidde door zijn bevlogen temperament, fenomenale cellotechniek en doorleefde interpretatie. Daarnaast was hij belangrijke leermeester (o.a. van Mischa Maisky en Jacqueline du Pré) en liet hij zich opmerken als een begenadigd pianist en dirigent. Zijn toepasselijke bijnaam "Slava" betekent zoveel als "roem". Hij was bevriend met grote Russische componisten als Sergej Prokofjev en Dmitri Sjostakovitsj, maar ook met hun Britse collega Benjamin Britten: allemaal hebben ze speciaal voor Slava celloconcerto's geschreven. Rostropovitsj zelf vond het zijn grootste verdienste dat hij zich heel zijn carrière heeft ingezet voor de ontwikkeling van het cellorepertoire. Hij "bestelde" cellowerken bij de grootste componisten van de twintigste eeuw en heeft zo meer dan honderd stukken in première gebracht.

Kijk en luister: Tsjaikovski's Andante Cantabile | Celloconcert van Dvořák | Rostropovich, the Genius of the Cello (documentaire)

Adrien-François Servais

Waarom, vraag je je misschien af, staat de Belg Adrien-François Servais niet in dit rijtje? Hij werd de Paganini van de cello genoemd, speelde met Liszt en Mendelsohn, reisde heel Europa af en speelde voor haast alle gekroonde hoofden. Helaas: onze landgenoot stierf al in 1866. Er is dus ook geen enkele opname van hem, en we kunnen jullie moeilijk vragen om voor iemand te stemmen die jullie nooit hebben horen spelen.

Maar de fans van Servais hoeven zich geen zorgen te maken. Op de laatste avond van de wedstrijd brengen we in onze uitzending op Canvas een hommage aan Adrien-François Servais!

VRTNU VRTNU VRTNU