Spring naar inhoud

Deze ondernemer wijkt niet voor de maffia

geschreven op 06 augustus 2015

Een boerderij in Bivona, Sicilië. In een zetel spinnen enkele jonge katjes terwijl we aanschuiven aan tafel. Een hond kijkt toe. We zijn uitgenodigd door Ignazio Cutrò voor het avondmaal.

door de Vranckx-redactie

Je kan amper geloven dat de maffia deze man dood wil.

Het begon allemaal op 10 oktober 1999, met een telefoontje van een familielid. Een telefoontje dat een van zijn vrachtwagens in brand stond. Het zou niet de laatste keer zijn:in de loop van de jaren ging nog meer bouwmateriaal in vlammen op. Gereedschap verdween. Er verscheen een zwarte koffiekop omgekeerd op zijn brievenbus, elke ochtend weer, en emmers motorolie aan de voordeur. Kogelhulzen op de stoelen van zijn vrachtwagens. Ignazio vertelde het ons vandaag allemaal, terwijl hij ons rondleidde op het landgoed van zijn bouwbedrijf.

Zijn “misdaad”? De ondernemer had het aangedurfd om nee te zeggen tegen de maffia. Hij had zich ingeschreven om mee te dingen naar de toewijzing van enkele openbare werken door de overheid. Terwijl de maffia er nu alles aan doet om hem te verjagen, weigert Ignazio Cutrò toe te geven.

Maar hij heeft het moeilijk. Wat nog rest van het bouwmateriaal wordt vandaag nog amper gebruikt. Alle klanten zijn verdwenen, en ook zoon Guiseppe krijgt het bedrijf niet opnieuw opgestart.

En toch vindt Ignazio ergens de energie om te blijven – en zelfs meer te doen. In 2008 besloot hij actief mee te werken aan het politieonderzoek tegen de maffia. Tot zijn grote verbazing zou het onderzoek uiteindelijk leiden naar een familie uit de buurt, de Paneptino’s. Een van hen, een oude schoolkameraad van Ignazio, kreeg 12 jaar gevangenis. Vier mensen werden uiteindelijk opgesloten, eentje bleef op vrije voeten. Hij heeft nog steeds een bloeiende pizzeria.

Terwijl de meeste getuigen in maffiazaken met steun van de staat verhuizen en een nieuwe identiteit aannemen, weigert Ignazio te vertrekken

Sindsdien krijgt Ignazio overal waar hij gaat politiebescherming. In 2011 kreeg ook zijn familie permanente bescherming. Maar hij voelt zich nog steeds onveilig. Terwijl de meeste getuigen in maffiazaken met steun van de staat verhuizen en een nieuwe identiteit aannemen, weigert Ignazio te vertrekken.

Zijn leven van vroeger is voorgoed voorbij. “Probeer maar eens af te spreken met een meisje als ze weet dat er overal twee extra mannen bij zijn” – zo schetst zoon Guiseppe het leven onder politiebewaking. De gebouwen die zijn vader vroeger optrok met zijn bouwbedrijf, zijn nu miniatuurstadjes uit olijfhout geworden. Gesneden in de schuur, om de tijd te verdrijven.

En toch, toch maakt Ignazio een verschil. Hij heeft ervoor gezorgd dat getuigen zoals hij, die niet in een beschermingsprogramma van de overheid willen stappen en dus niet verhuizen noch een nieuwe naam aannemen, toch staatssteun kunnen krijgen. Voordien kregen ze die niet, en waren ze dus veroordeeld tot een zeker bankroet.

Hij doet ook aan bewustmaking. De dag na ons avondmaal heeft hij een afspraak. Wij mogen mee én we kunnen zelfs filmen, zij het onder strikte voorwaarden. Geen van Ignazio’s lijfwachten mogen herkenbaar in beeld. Begrijpelijk, ook. Het zou hen hun leven kunnen kosten. De carabinieri mogen we wel filmen. Zij lopen minder grote risico’s.

De tocht gaat aan halsbrekende snelheid door een adembenemend landschap, en brengt ons naar een olijfboomgaard in Trapani, in het noorden van Sicilië.

Hier doet Ignazio zijn verhaal. Een wild bebaarde man met krullen stelt hem voor aan het publiek, dat bestaat uit vrijwilligers die zelf ijveren voor maffiavrije producten. Olijven, dus in dit geval.

Ignazio heeft het over zijn overleden vader, die hem leerde dat werken eervol is. Iets dat je niet door de maffia laat doen.

Dezelfde gedrevenheid die we tijdens onze interviews hadden mogen ondervinden, borrelt weer op. Toen wij met hem spraken in zijn boerderij, kon hij zijn woede soms amper beheersen. En kreeg hij tranen in de ogen.

Tranen in de ogen zou hij ook vanavond nog krijgen, na een autorit van drie en een half uur van de olijfboomgaard naar een schooltje in de provinciehoofdstad Enna.

Daar, in dat schooltje, voeren enkele twaalfjarige kinderen een toneelstuk op over het leven van Ignazio. Hij wordt ontvangen als een held, met applaus. Zijn naam wordt gescandeerd. Na afloop wordt hij op het podium geroepen, en krijgt hij opnieuw applaus. Ignazio straalt.

De middeleeuwse stadjes van olijfhout in zijn schuur. Zijn familieleden die hij heeft moeten opgeven toen ze uit angst het contact met hem verbraken. Zijn inspanningen voor zijn lotgenoten. Zijn weigering om toe te geven aan de terreur van de maffia. Het is niet onopgemerkt gebleven.

VRTNU VRTNU VRTNU