Spring naar inhoud

De Roma: bekend en gediscrimineerd

© VRT
geschreven op 20 mei 2015

Ze leven in kleine huisjes waar het asbest uit de daken komt piepen. Ze hebben geen papieren, weinig eten en geen geld voor de dokter. Hele dorpen worden aan hun lot overgelaten – en het wantrouwen vanuit de Roma-gemeenschap doet eerder kwaad dan goed.

door de Vranckx-redactie

Een nomadenbestaan

Hun naam is bijna net zo mysterieus als hun oorsprong: de Roma worden in Spanje ‘gitanos’ genoemd, ‘Manush’ of ‘gitan’ in Frankrijk en ‘reizigers’ in Scandinavië. En bijna overal waar ze komen, staan de Roma bekend als zigeuners. Een volk dat over de eeuwen heen van land naar land emigreerde. De Roma hebben een van de meest tragische verhalen in de menselijke geschiedenis, een reisverslag van vervolging en overleving.

Meer dan 12 miljoen Roma wonen verspreid over de wereld – zo’n 10 miljoen daarvan leven op het Europese continent, 30.000 in België. In sommige Oost-Europese landen zoals Roemenië en Bulgarije maken ze tot 12 procent van de bevolking uit. Hongarije, Turkije, Spanje en Frankrijk: ook zij tellen grote aantallen Roma. In de VS wonen er een miljoen en zelfs Brazilië telt er ongeveer 800.000 – maar waar ze ook naartoe gaan, nergens lijken ze welkom te zijn.

Oorspronkelijk afkomstig uit India, trokken de Roma via Perzië naar Europa. Na hun aankomst in Europa belanden velen in de slavernij, werden gedood of verbannen. Er zijn verhalen van Roma-kinderen die spoorloos verdwenen, Roma die met hete ijzers gebrandmerkt werden en vrouwen wiens oren werden afgesneden, regio’s waar de moedertaal verboden werd of Roma niet onder elkaar mochten trouwen. Maar de ergste vervolging van de Roma was tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen ze naar concentratiekampen werden gestuurd of het slachtoffer werden van brutale medische experimenten. Tussen 220.000 en 500.000 Roma werden door Nazi’s gedood.

Wegjagen met muziek

In 2010 kwam de discriminatie tegenover Roma weer tot een hoogtepunt toen Frankrijk hele gemeenschappen het land uitzette. Ook in België loopt het wel eens mis: in Landen probeerde een DJ – in opdracht van de burgemeester – een groep zigeuners met keiharde muziek weg te jagen.

Terwijl de discriminatie voortduurt, is het lot van de Roma nog steeds even schrijnend. Veel Roma hebben moeite zich in hun gastland te integreren. Een erfenis van eeuwenlange vervolging, misschien? Door hun isolement gaan veel Roma-kinderen niet naar school, is er een enorme werkloosheid, hebben weinigen toegang tot de gezondheidszorg en teisteren druggebruik en criminaliteit vele gemeenschappen.

Rijke cultuur

Maar de Roma-cultuur is rijker dan je denkt. Oude ambachten, lange, kleurige rokken en muziek: ook daar denken we aan bij de Roma. Roma-muziek beïnvloedde jazz-, flamenco en klassieke muzikanten, zelfs Franz Liszt. Niet overtuigd?

We trakteren je op een vleugje muziek van Django Reinhardt, een van de beste jazzgitaristen ter wereld. En raad eens waar die geboren werd? België natuurlijk.

VRTNU VRTNU VRTNU