Spring naar inhoud

De camera die de maffia doet beven

geschreven op 06 augustus 2015

Chi combatte rischia di perdere, chi non combatte ha già perso. “Wie vecht riskeert te verliezen, wie niet vecht heeft al verloren”, zo ongeveer klinkt het levensmotto van Pino Maniaci. Onze tweede held in Italië is een collega. Dit is het verslag van journalisten in het spoor van een journalist.

door de Vranckx-redactie

We ontmoeten Pino op de Piazza Duoma in het Siciliaanse stadje Partinico, op dertig kilometer van Partinico. Hier, tussen de bankjes, de kranten en de cappuccino’s, bereidt Pino de redactievergadering voor. Vandaag wordt een nieuwe dag van reportages maken… in het vizier van de maffia.

Pino werkt voor het televisiestation Telejato. Of liever: Pino is Telejato. Sinds 1999 bindt hij samen met zijn hele gezin de strijd aan met de lokale maffia. Journalistieke ervaring had hij voordien niet; net als onze eerste held Ignazio Cutrò had hij een verleden als bouwaannemer. Maar zijn wil om de almacht van de maffia te breken in zijn thuisstreek was groter dan de praktische bezwaren.

Zestien jaar later heeft hij met beperkte middelen een televisiezender uit de grond gestampt die dagelijks 150.000 kijkers bereikt. Waaronder de maffia zelf.

Vandaag zijn we journalisten in het spoor van een journalist, terwijl we Pino volgen bij z’n werk. Na de redactievergadering, samen met de andere gezinsleden en stagiaires die voor Telejato werken, gaat het naar het stadje Borgetto voor een reportage.

’s Namiddags, in het appartement van de Maniaci’s dat uitgerust is met een mini-uitzendstudio, een montagekamer en een regiekamertje, zet de Telejato-machine zich in gang.

“Live gaan is een ritueel, als van een priester”, vertelt Pino

Dochter Letizia begint haar stuk te monteren. Ze draait al mee sinds haar zestiende, schreef in 2009 een boek over haar werk en won de journalistieke Maria Grazia Cutuli-prijs.

Intussen verdwijnt Pino in het toilet. Hij doet zijn das aan, legt z’n snor goed, vraagt of onze zendmicrofoon niet gestoord wordt, en begint aan de twee uur durende uitzending. Het is half drie. “Ik moet altijd live gaan”, had hij ons eerder vandaag verteld. “Het is een ritueel. Als van een priester.”

Hier, vanuit deze studio, bereikt Pino de ruime regio rond Palermo die voor het gemak al eens “de maffiadriehoek van Sicilië” wordt genoemd. Daar waar de grote televisiekanalen het uit angst bij initialen houden, noemt Pino zonder scrupules maffiaclans en –bazen met naam en toenaam. Het resultaat: de afgelopen jaren verdwenen tientallen maffiafiguren achter de tralies, nadat Pino over hun zaakjes bericht had.

Op 31 januari wenst Pino de grote maffiabaas Provenzano een gelukkige verjaardag. In de cel

En de maffia zelf, die kijkt ook mee. De familie Bertolino, die vlakbij het stadscentrum een vervuilende distillerie bezit, heeft al talloze rechtszaken aangesponnen tegen Telejato. En sinds Pino weet dat de grote maffiabaas Bernardo Provenzano een trouwe kijker is, wenst hij hem elk jaar op 31 januari een gelukkige verjaardag. In de cel.

Tijdens Pino’s twee uur durende presentatie, slaan we het ritueel gade vanuit de regie. Giovanni Falcone en Paolo Borsellino, twee vermoorde maffia-rechters, waken over ons van aan de muur van de studio.

En die symbolische bescherming, die kan Pino gebruiken. hij ontving al een driehonderdtal bedreigingen, zijn autoruiten werden ingegooid en de banden plat gestoken, zijn remmen doorgeknipt. En toen dat hem niet bleek te breken, werd zijn auto in brand gestoken. Tot drie keer toe.

Van zijn auto troont hij ons mee naar zijn hondenhok. Hier vond hij begin december zijn twee honden. Opgeknoopt aan een paal. “Wie het ook gedaan heeft, ze moeten geweten hebben dat ze me ermee konden raken. Ik aanbad die dieren”, vertelt hij.

De zoon van maffiabaas Vito Vitale probeerde Pino te wurgen met zijn stropdas

En dan is er nog die ene dag in 2008, toen Pino’s aanklacht tegen een aantal illegaal gebouwde stallen van de maffiafamilie Vitale hem bijna het leven kostte. De zoon van maffiabaas Vito Vitale probeerde Pino te wurgen met zijn stropdas, maar slaagde daar niet in. Pino’s redding? Zijn anti-maffiaknoop die het onmogelijk maakt om zijn stropdas dicht te trekken. Hij kwam er uiteindelijk vanaf met enkele gebroken ribben, een stel uitgeslagen tanden en een blauw oog. Een dag later presenteerde hij opnieuw vanuit zijn studio.

Waarom hij blijft volharden? Omdat zijn moed aanstekelijk werkt. Zijn stadsgenoten in Partinico vertrouwen Pino zo sterk dat ze tegenwoordig sneller naar hem bellen met tips over de maffia dan naar de carabinieri. “Als er ergens een huis in brand staat, bellen ze naar mij. En ik bel dan op mijn beurt naar de brandweer”, grijnst hij. En er is meer: in het gebied dat Telejato covert, betaalt 90% van de winkeleigenaars geen beschermingsgeld aan de maffia meer.

’s Avonds, na het avondmaal bij de familie Maniaci, waar ook de vele stagiaires van de zender mee aanschuiven, trakteert Pino ons op zijn andere passie: een stukje op z’n orgel. Het nummer? Dat herken je misschien wel.

VRTNU VRTNU VRTNU