Spring naar inhoud

Jeanne Brabants

Jeanne Brabants - © rr
geschreven op 21 februari 2019
Als er één sleutelfiguur is in de Belgische danswereld dan is het zonder twijfel Jeanne Brabants. Zij zorgde ervoor dat de Koninklijke Balletschool in Antwerpen er kwam en richtte Ballet Vlaanderen op, het meest gerenommeerde balletgezelschap van ons land.

Wie haar kende omschrijft haar als streng en veeleisend, maar ook als grappig en enthousiast. Op de vraag wat ze gedaan zou hebben als ze niet was gaan dansen, antwoordde Jeanne altijd resoluut: "Dat bestaat niet. Ik ben geboren om te dansen."

De jaren 20: De jonge belofte

Jeanne Brabants werd geboren in 1920, als oudste dochter van turnleraar en voormalig atleet Karel Brabants en zijn vrouw Emma Naessens. Jeanne volgde turnlessen bij haar vader, en haar tante Anna nam haar van jongs af mee naar opera- en theatervoorstellingen. Het was al snel duidelijk dat dansen een tweede natuur was: Jeanne was als driejarige al tuk op opera en ballet en maakte haar eerste choreografie toen ze nog een kind was.

Jeanne Brabants

Helaas was dansen in die tijd geen evidente carrièrekeuze. Dansers hadden geen goede reputatie: Jeanne zou zich regelrecht in het verderf storten. Bovendien bestond er nog geen officieel balletonderwijs in ons land. En dus stuurde vader Karel haar naar de opleiding Snit en Naad.

De jaren 30: Toch danslessen

Na lang zeuren mocht Jeanne dan toch dansles volgen, in de dansschool van de Antwerpse Lea Daan (1906-1995). Ze moest er genoegen nemen met lessen moderne dans, terwijl ze liever een klassieke opleiding wilde volgen – maar het was een begin. Jeanne trad op met de Dansgroep Lea Daan en maakte ook eigen choreografieën voor de groep.

Lea Daan

In de zomer van 1939 volgde ze een stage bij de Jooss and Leder School of Dance in Engeland, waar Rudolf von Laban, Kurt Jooss, Sigurd Leeder en Lisa Ullman les gaven. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, moest Jeanne verplicht in België blijven en ijverde ze meer dan ooit voor de oprichting van een eigen school: "Ik wilde choreograaf worden, maar als je geen dansers hebt is dat nogal moeilijk."

De jaren 40: Een eigen school én gezelschap

Haar droom kwam uit in 1941 met de Brabants Balletschool en het Dansensemble Gezusters Brabants. Jeanne gaf les in de school, deed alle administratie, danste en maakte choreografieën. Het Dansensemble bestond eerst uit Jeanne en haar zussen, Jos en Annie, maar werd stilaan groter. Het werd nog niet gesubsidieerd, waardoor Jeanne haar dansers amper kon uitbetalen. Dat ging beter toen het Dansensemble werd opgenomen in de balletgroep van de Koninklijke Vlaamse Opera.

Dans is parfum, we moeten de vluchtigheid ervan aanvaarden.

Jeanne Brabants - De Standaard

Van 1942 tot 1944 volgden de zussen Brabants lessen klassiek ballet bij André van Damme, toen sterdanser aan de Koninklijke Muntschouwburg.

Omdat Jeanne wist dat de lat voor dansonderwijs nog een pak hoger kon liggen streed ze voor de oprichting van een balletschool van de Koninklijke Vlaamse Opera, die gratis en professioneel dansonderwijs zou aanbieden.

De jaren 50: Het begin van de Balletschool

In 1951 richtte Jeanne Brabants de Balletschool van de Koninklijke Vlaamse Opera op. Eerst was er enkel avondonderwijs, maar al snel kwam er ook een dagopleiding voor leerlingen vanaf veertien jaar. Jeanne was directrice en de enige lerares. Ze kreeg een gebombardeerd pand toegewezen waar ze zelf spiegels, een piano en allerlei danstoebehoren naartoe sleurde.

De jaren 60: Stedelijk Instituut voor Ballet

In 1961 werd de balletschool opgenomen in het Stedelijk Onderwijs van Antwerpen en omgevormd tot Stedelijk Instituut voor Ballet. Vanaf 1964 bood het een volledige opleiding tot beroepsdanser aan. Helaas trokken veel getalenteerde afgestudeerde dansers meteen naar het buitenland om daar een carrière op te bouwen.

Jeanne zag meer dan ooit de noodzaak om een autonoom en professioneel balletgezelschap uit de grond te stampen in Vlaanderen. Op 2 december 1969 was het Ballet van Vlaanderen een feit, met Jeanne als directrice.

De jaren 70: Het Ballet van Vlaanderen in première

In 1970 bracht het Ballet van Vlaanderen een eerste voorstelling, Prometheus. Jeanne koos voor een diverse programmatie die een breed spectrum van danstechnieken en –stijlen liet zien. Ze maakte zelf ook verschillende choreografieën. Vanaf 1976 mocht het ballet zich het Koninklijk Ballet van Vlaanderen noemen.

In 1972 richtte Jeanne een initiatiegroep op binnen het Ballet, die naar scholen en jeugdverenigingen trok om jongeren warm te maken voor dans. In 1979 voerde Jeanne een permanente choreografiecursus in, die ze in het begin zelf leidde. Er werden ook choreografische workshops georganiseerd waar jonge choreografen hun werk konden voorstellen.

De jaren 80: Met pensioen

Toen Jeanne Brabants stilaan de pensioenleeftijd naderde, zocht men een opvolger die Jeanne zelf nog zou kunnen inwerken. Helaas was ze het niet eens met de keuze voor artistiek directeur Valéry Panov en verliet ze het ballet in 1984. Dat betekende uiteraard niet het einde van haar dansmissie.

Wat die jonge mensen doen in discotheken, dat noem ik geen dansen. Dat is schudden voor gebruik.

Jeanne Brabants - Knack

Ze richtte maar liefst drie organisaties op: Jeugd en Dans (een soort tegenhanger van Jeugd en Muziek), de Beroepsvereniging voor Danskunstenaars en Danza Antiqua, een ensemble dat oude dansen uit de renaissance- en barokperiode reconstrueert.

De jaren 90 en 00: Dankbaarheid

Jeanne heeft al ongelooflijk veel gedaan voor ballet en dans in Vlaanderen maar blijft ijveren voor meer. Omdat veel van haar choreografieën uit de jaren 50 en 60 verloren gingen, pleit ze voor de oprichting van een archief over dans in Vlaanderen.

In 2000 wordt Brabants verheven tot de adelstand en krijgt ze de titel van barones.

Begin 2014 overleed Brabants. Ze werd 93 jaar.

VRTNU VRTNU VRTNU