Spring naar inhoud

Gertjan Willems over Le passé en hoofdactrice Bérénice Bejo

In Le passé doet de Iraanse regisseur Asghar Farhadi waar hij goed in is: een intens, diepmenselijk verhaal vertellen over complexe gezinsrelaties. Zo’n film staat of valt met de acteerprestaties. En laat die in Le passé van de allerhoogste kwaliteit zijn.

Vooral Bérénice Bejo maakt indruk met haar genuanceerde vertolking van een vrouw verstrikt in een web van vaak contrasterende gevoelens, tegenover haar dochters, haar oude en haar nieuwe geliefde.

Daarmee demonstreert ze haar dramatische veelzijdigheid, na eerder vooral uitbundige rollen te hebben gespeeld in een carrière die getuigt van een grote liefde voor de cinema.

Bejo’s begin

Bérénice Bejo ziet het levenslicht in Buenos Aires in 1976, het eerste jaar van de Argentijnse militaire dictatuur die tot 1983 zou duren. Die dictatuur zorgt ervoor dat Bejo op driejarige leeftijd met haar gezin naar Frankrijk verhuist. Als dochter van een filmmaker en een advocate krijgt Bejo een culturele opvoeding. Al in haar tienerjaren is ze vastbesloten: ze wil en ze zal actrice worden. Dat bleek evenwel makkelijker gezegd dan gedaan.

Bérénice Bejo in 'A Knight's Tale'.

Na wat televisiewerk in de jaren negentig speelt Bejo vanaf 2000 vooral kleine rolletjes in de meest uiteenlopende films: van A Knight’s Tale, een ridderfilm met Heath Ledger in de hoofdrol, tot La Captive, een Proustbewerking van de Belgische avant-gardecineaste Chantal Akerman. Ook wordt ze voor haar rol in Meilleur Espoir Féminin heel toepasselijk genomineerd voor een César (de Franse Oscars) in de categorie Meest Veelbelovende Actrice, maar ver brengt het haar niet: op haar 28e slaapt Bejo nog steeds op de sofa van haar zus, wachtend op de carrièredoorbraak.

In 2006 volgt evenwel een cruciale film: OSS 117: Le Caire, Nid d'Espions, een Franse James Bondpersiflage die tegelijk kolonialistische attitudes tegenover de Arabische wereld aankaart, met Jean Dujardin in de rol van geheim agent. In de film, door The Guardian omschreven als Austin Powers in de versie van Edward Said, toont Bejo haar talent voor komische rollen. Maar minstens even belangrijk is dat ze vanaf deze film in meerdere opzichten een creatieve tandem vormt met regisseur Michel Hazanavicius.

The Artist: een uitbundige doorbraak

De ontmoeting tussen Bejo en Hazanavicius resulteert niet enkel in een huwelijk en twee kinderen, maar ook in diverse gezamenlijke filmprojecten, waarvan er binnenkort enkele te zien zijn op het Brussels International Film Festival waar Hazanavicius eregast is. Die films baden telkens in de filmgeschiedenis: OSS 117 vormt een speelse parodie op het genre van de spionagefilm, Le Redoutable is een biografische film over Jean-Luc Godard rond 1968 en The Artist, dé filmrevelatie uit 2011, is een meesterlijke ode aan het Hollywood van de stille film en de overgang naar de geluidsfilm eind jaren twintig.

Jean Dujardin en Bérénice Bejo in The Artist.

Het is de zwart-witfilm The Artist waarin Bejo, opnieuw aan de zijde van Jean Dujardin, zich voor het eerst volledig kan bewijzen – overigens zonder ook maar één woord te spreken. Bejo speelt de rijzende ster van het witte doek Peppy Miller, een personage dat Hazanavicius speciaal voor zijn vrouw en muze bedacht en dat zich volledig leent voor het uitbundige fysieke spel van Bejo, vol vette knipogen, geweldige gebaren en zelfs een wilde tapdans. Het stille spelplezier spat van het scherm af en werkt aanstekelijk: Bejo wordt beloond met een Oscarnominatie, The Artist wint onder meer de Oscar voor Beste Film.

Le passé: een gelaagd hoogtepunt

Op diezelfde Oscarceremonie in 2012 maakt Bejo kennis met Asghar Farhadi: hij wint er met A Separation de Oscar voor Beste Niet-Engelstalige Film, een kunstje dat hij in 2017 nog eens overdoet met The Salesman. Niet veel later geraakt het nieuws bekend dat Farhadi zijn volgende film, Le passé, niet in Iran, maar wel in Frankrijk zal draaien. Oorspronkelijk zou Marion Cotillard de hoofdrol voor haar rekening nemen, maar wanneer zij uitvalt komt Farhadi al snel bij Bejo uit.

In Le passé speelt Bejo Marie, wiens ex Ahmad (Ali Mosaffa) na vier jaar Teheran terugkeert naar Parijs om de scheiding af te handelen. Marie wil immers – zeer tegen de zin van haar oudste dochter – trouwen met Samir (Tahar Rahim), wiens vrouw in een coma ligt. De komst van Ahmad zorgt voor hoogoplopende spanningen in het gezin. De film ontpopt zich tevens tot een soort detective die met mondjesmaat informatie vrijgeeft over het verleden van de personages (le passé) en verrassende plotwendingen voorschotelt.

Farhadi staat bekend om zijn humanistische portrettering van complexe menselijke relaties. Ook in Le passé zijn er geen goede of slechte personages, iedereen heeft gebreken en maakt fouten, iedereen heeft zijn eigen redenen en zijn eigen waarheid. In zo’n film zijn geloofwaardige acteerprestaties doorslaggevend. Bovendien spreekt Farhadi geen Frans en moest hij beroep doen op een vertaler om zijn regisseursaanwijzingen door te geven. Dat maakt dat de film nog meer op de acteurs steunt. Maar deze zijn dan ook voortreffelijk in hun gelaagde vertolkingen, met Bejo die de kroon spant.

Bejo in de openingsscène van Le passé.

In de openingsscène van de film haalt Marie haar ex op in de luchthaven, waar een geluidsdichte glazen wand hen scheidt en ze toegewezen zijn op mime om te communiceren. De scène vormt tegelijk een knipoog naar Bejo’s bekendste rol en een prelude op de vele obstakels die de personages doorheen de film zullen ondervinden in hun pogingen om elkaar te begrijpen. In The Artist schitterde Bejo door haar uitbundige en komische speelstijl, in Le passé toont ze dat ze minstens even goed de andere kant van het acteerspectrum meester is.

Het psychologisch en emotioneel diep uitgewerkte verhaal biedt Bejo voor het eerst de gelegenheid haar dramatische finesses ten volle uit te spelen. Nauwkeurig balancerend tussen grote emoties en een ingetogen fragiliteit zet zij een genuanceerde en doorleefde rol neer als geliefde, als ex-geliefde, als moeder, als mens. De bekroning op het festival van Cannes met de prijs voor Beste Actrice was niet meer dan terecht: Le passé toont de veelzijdige Bejo op het toppunt van haar kunnen.

VRTNU VRTNU VRTNU