Spring naar inhoud

Britt ontsnapt

Britt Valkenborghs' favoriete escape films

© Canvas / Showtime
geschreven op 09 januari 2019

Sinds woensdag kan je op Canvas en VRT NU kijken naar Escape at Dannemora. Dat is een nieuwe fictiereeks over een merkwaardige ontsnapping uit de gevangenis van Dannemora, tegen de Canadese grens in 2015.

1. De bijna Goddelijke: Un condamné à mort s'est échappé (1956) - Robert Bresson

Waarom?

Zonder twijfel mijn favoriet. De Franse cineast Robert Bresson is voor mij één van de genieën van de cinema. Niet bekend bij het grote publiek, maar een held en inspiratiebron voor veel regisseurs. Vooral zijn werkwijze is apart. Hij wil geen realiteit tonen, maar iets wat het dagelijkse leven ‘overstijgt’. Net als de Japanse regisseur Ozu - met wie hij vaak in één adem genoemd wordt - zag Bresson film als de kunst om, zich bewust van de mogelijkheden van beeld en geluid, het mysterie van het leven te vatten. Daarom liet hij zijn acteurs - die hij liever modellen noemde - scenes herhalen tot de spontaniteit verdween en enkel de essentie overbleef.

Zodra je dit ziet, wordt elke Bressonfilm een… ervaring. Un condamné à mort s'est échappé is daarom de perfecte kennismaking met deze regisseur. Met Mozart op de achtergrond heeft de film meer weg van een meditatie dan van een avontuur. Klassieke suspense om spanning op te wekken? Vergeet het!

Wat is het plan?

De film werd gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Namelijk dat van André Devigny, een held uit het Franse verzet, ooit door de Duitsers gearresteerd en gevangen gehouden in Fort Montluc. Hij werd gemarteld en begon met een reeks ontsnappingspogingen uit de gevangenis. Na elke mislukte ontsnapping werd Devigny gestraft en uiteindelijk veroordeelde een Duitse militaire rechtbank hem ter dood. Hij zou op 28 augustus 1943 geëxecuteerd worden, maar ontsnapte drie dagen voor die datum.

2. De grapjas: The Adventurer (1917) - Charlie Chaplin

Waarom?

In deze lijst mag er ook wel eens gelachen worden. Ik herbekijk Chaplins oeuvre graag wanneer ik iets ontspannends wil kijken en ondertussen ook mijn to-watch-lijstje met filmgeschiedenis wil afwerken.

Deze keer speelt Chaplin een gevangene die met de nodige gags ontsnapt aan zijn bewakers. Hij slaagt erin zich te verstoppen tussen de lokale high society. De film heeft door de vele achtervolgingsscènes wat weg van andere Chaplin-klassiekers, zoals bijvoorbeeld The Count. Maar deze keer merk je dat Chaplin zijn trukendoos heeft geperfectioneerd.

Extra pluspunt: de films van Chaplin vind je gewoon gratis op Youtube of Archive.org! Graag gedaan.

Wat is het plan?

The Tramp belandt via een ontsnappingstunnel uit de cel op een strand. Daar wordt hij opgewacht en achtervolgd door gevangenisbewakers. Er zitten enkele hilarische scènes bij. Niets meer of minder dan wat we gewoon zijn van Charles Spencer Chaplin.

3. De onmisbare: The Great Escape (1963) - John Sturges

Waarom?

Gevangenen van de nazi’s maken tijdens de wereldoorlog plannen om te ontsnappen. Een prikkelend plot vol avontuur, spectaculaire achtervolgingscènes en een waanzinnige cast. Geen wonder dat deze klassieker tot de 10 favoriete films van Quentin Tarantino hoort. En als dat nog niet voldoende is. Ook het verhaal achter The Great Escape is waargebeurd, maar zoals het een echte Hollywoodfilm betaamt, wordt de waarheid wel een beetje opgeklopt.

Het is trouwens ook de film die Steve McQueen voor altijd onsterfelijk maakte. Letterlijk. Want welke zelfverklaarde cinefiel herinnert zich het epische beeld van McQueen op die Triumph TR6 Trophy-motor nu niet?

Wat is het plan?

Eén van de echte gevangenen, Paul Brickhill, schreef een boek over zijn ervaringen in Stalag Luft III en de grootse ontsnapping waar hij aan deelnam. Een grote groep gevangenen kon toen vluchten via een tunnel. Dit ging de geschiedenis in als een van de spannendste ontsnappingen tijdens WOII.

4. De punk: Down By Law (1986) - Jim Jarmusch

Waarom?

Tom Waits, John Lurie en Jim Jarmusch. Die combinatie doet me watertanden. Het verhaal zou evengoed de start van een mop kunnen zijn: een ellendige dj, een pooier en een Italiaanse toerist ontsnappen uit een gevangenis in New Orleans.

Toegegeven, ik ben gewoon een gigantische Jim Jarmusch-fan en ik gebruik elk excuus om hem in mijn lijst te zetten. Hij heeft het talent om een absurd verhaal om te vormen naar iets banaal, en dat zonder kracht te verliezen. De combinatie van de excentrieke maar overtuigende personages, een sterke regie en de muziek zorgen ervoor dat je ogen toch op het scherm gericht blijven. De Italiaanse komiek Roberto Benigni zorgt voor de comic relief en Tom Waits verzorgt, naast de hoofdrol, ook wat muziek voor de film. Perfectie!

Wat is het plan?

We have escaped! Just like in the American movies!” roept Roberto Benigni als ze ontsnappen. De manier waarop is eigenlijk minder belangrijk dan de interessante karakterstudie die je te zien krijgt.

5. Het grootste avontuur: O Brother, Where Art Thou (2000) - Coen Brothers

Waarom?

Drie aan elkaar vastgeklonken gevangenen ontsnappen en maken een reis door het zuiden van de Verenigde Staten, want de sluwste van de drie (George Clooney) heeft de anderen (John Turturro, Tim Blake Nelson) wijsgemaakt dat hij daar een schat heeft begraven. De geniale en absurde, delicate en tegelijk explosieve cinema van Preston Sturges stond model, dus je kan je verwachten aan een snelle en spitse komedie, met een dosis extra screwball comedy. You love it or you hate it, maar de soundtrack blijft je sowieso bij.

Wat is het plan?

Ook hier is de ontsnapping niet zo van belang. O Brother, Where Art Thou is vooral een veelbewogen roadmovie waarin het trio langs een blinde ziener, een cycloop en drie verleidelijke sirenen passeert. Een verwijzing naar - maar vooral geen rechtstreeks afkooksel van - Homerus' epische gedicht de Odysseae.

auteur: Britt Valkenborghs

VRTNU VRTNU VRTNU