Spring naar inhoud
tot 9 februari op vrt nu

Een band als geen ander: The Kinks

Bekijk Een band als geen ander: The Kinks op

“Ken jij de plaat The Kinks are the Village Green Preservation Society niet? Maar dat is f___ briljante muziek.” Met een venijnig lachje om de lippen keert de man zich af en wandelt ostentatief de andere kant van het groene graspark uit. Het zal ons leren iets te vragen aan een al wat oudere muziekliefhebber. Daar keert hij zich om en roept nog: “In een lijstje met beste Britse popplaten ooit hoort dit zeker thuis. Top 3! De Stones, de Beatles, de Kinks. En niet in die volgorde!”

We hebben geluk. Canvas en VRT NU tonen tot 9 februari de documentaire The Kinks: echoes of a world over die legendarische, vijftig jaar geleden opgenomen, klassieker. Om de zoveel jaar eisen The Kinks hun plaats op. En dat is ergens bovenaan. Oude mannen zijn het nu, met hun 75e verjaardag in het vizier. Maar het valt nog te bezien of ze dat niet altijd geweest zijn?

The Kinks

The Kinks in 3 data

1964

"Ik zag The Kinks in 1964 op tv en kon niet geloven dat jongens er als meisjes konden uitzien en zoveel lawaai maken." Aan het woord is Jon Savage, muziekcriticus, punk-historicus en Kinks-biograaf. Het BBC-optreden dat hij die dag als 11-jarige zag liet een onuitwisbare indruk na, en niet alleen bij hem. Voor tientallen Britse bands waren The Kinks grote voorbeelden.

The Kinks ontwierpen hun kleren zelf, hadden heel lang haar en speelden een ruig R&B-nummer. In de papieren versie van Muziekkrant Oor's Pop-encyclopedie schreven ze het zo: een simpele riff, een goede hookline en vooral veel energie. You really got me was de eerste in een lange rij singles die de groep groot zou maken. Te veel om op te noemen: Dedicated follower of fashion, Sunny Afternoon, Waterloo Sunset, Dead End Street, Autumn Almanac, Lola,... Perfecte miniaturen, complex en eenvoudig als de raderen van een uurwerk.

Wie zagen we aan het werk? Begenadigd songwriter en zanger Ray Davies, zijn jongere broer Dave, bassist Peter Quaife en drummer Mick Avory. Ze woonden in Londen, luisterden net als de Beatles en The Rolling Stones naar blues en rock-'n-roll en droomden van de grote Amerikaanse doorbraak.

Hun tournee door de Verenigde Staten eindigde op een fiasco. The Kinks stonden bekend om hun legendarische gevechten en ruzies. Na zo’n vechtpartij, één van de vele, op de tv-set van Dick Clark’s ‘Where the action is’ werd het hen door de American Federation of Musicians verboden nog langer in de States concerten te geven. Een verbod dat van 1965 tot 1969 zou duren, de periode waarin ze hun beste nummers schreven.

Door die ban, een commerciële ramp, is Ray Davies “op een vreemde manier al zijn Amerikaanse muzikale invloeden vergeten, de jazz en de blues” en begon hij over oer-Britse onderwerpen te schrijven.

1968

In het vuistdikke De jaren 60, een cultuurgeschiedenis door Geert Buelens worden The Kinks tweemaal zijdelings vernoemd. Voor een beetje muziekliefhebber is dat toch wel even slikken. Hoe zou dat komen? Eén: hoogleraar Geert Buelens is geen fan van The Kinks. Of twee: in een boek over de woelige jaren zestig, waarin verandering, omwenteling en vooruitgang op de eerste plaats komen passen The Kinks niet goed.

The Kinks

I’m not like everybody else zong Ray Davies al in 1965. Een buitenstaander dus? In zijn teksten geen psychedelische hallucinaties, geen LSD-trips, geen Vietnamoorlog, geen revolutie. In 1968 staat de wereld in brand, vallen er doden tijdens straatgevechten en besluit Ray Davies een plaat op te nemen voor zijn vrienden. Dat wordt The Kinks are The Village Green Preservation Society, en die is door en door Brits. De muziekbusiness kan hem gestolen worden. Het woord ‘compromis’ staat niet in zijn woordenboek.

Ray Davies

Niet voor niets wordt Ray Davies de ‘kroniekschrijver’ van de Britse popmuziek genoemd. Zijn songs zijn pop-parels over het leven in Groot-Brittannië, prachtige beschrijvingen van het moeilijk te omschrijven ‘typisch Engelse’.

Net 24 geworden zingt hij over opgroeien en ouder worden. Over de kinderjaren, verloren onschuld en het spijtige verdwijnen van tradities. Het ‘Village Green’ staat voor de groene plekken in de stad waar inwoners even op adem komen, waar de jongens cricket spelen, de buurvrouwen elkaar op de hoogte brengen en waar de meisjes hun plannen bedisselen.

We are the Sherlock Holmes English-speaking Vernacular - God save Fu Manchu, Moriarty and Dracula - We are the Office Block Persecution Affinity - God save little shops, china cups, and virginity - We are the Skyscraper Condemnation Affiliates - God save Tudor houses, antique tables, and billiards

fragment uit The 'Village Green Preservation Society'

Ray Davies schrijft over kopjes thee, over televisieprogramma’s, over het mooiste meisje van de straat en over de jongen die met alle mooiste meisjes aan de haal gaat. Hij schrijft over oude klasgenoten, over fenomenale katten, over de hemel, over zingende stoomtreinen, over het plezier oude familiefoto’s te bekijken.

Nooit weet je of ze het serieus nemen, of het misschien een commentaar is op het Britse establishment met zijn behoudsgezinde reflexen? Altijd klinkt er wel ambigue ironie en humor. The Kinks brengen die teksten op een bed van melancholische orgeltjes, grillige gitaarlijnen, vreemde geluiden, meerstemmige koren en vreemde ritmewisselingen. Het is popmuziek die een directe lijn uitwerpt naar de oude Britse music hall en vaudeville. Van hun rauwe R&B-roots valt nog weinig te merken.

2018

The Kinks are the Village Green Preservation Society is vijftig jaar na datum een klassieker. Er werden ondertussen meer dan 100 000 exemplaren verkocht en in de winkels vind je deze dagen een luxe-editie. Wie luistert naar deze songs waarin het verleden niet vergeten wordt, hoort niet langer een nostalgische plaat maar maakt bij elke beluistering een reis door de tijd. En dat door een land dat voor de Brexit gekozen heeft.

The Kinks zijn zo’n band waarmee muziekliefhebbers hun vrienden kiezen. Voor of tegen maakt in dat geval heel wat uit.

The Kinks met 'Time song' (1973/2018)
VRTNU VRTNU VRTNU