Spring naar inhoud

"Zuid-Soedan heeft geen Angelina Jolie"

geschreven op 22 december 2016

"Zuid-Soedan heeft geen Angelina Jolie"

Vorige maand vierde ik de derde verjaardag van mijn onderzoeksproject over Zuid-Soedanese jongeren die opgroeien in Adjumani Refugee Setting, een vluchtelingenkamp in Noord-Oeganda. Het voelt een beetje als een mijlpaal: met twee jaar onderzoek achter de rug en nog twee jaar voor de boeg, ben ik precies halverwege. Achter m’n bureau in het stoffige Adjumani, mijmerend over mijn omzwervingen van de afgelopen jaren, voel ik steeds vaker de drang om ‘iets’ te delen met de wereld.

door Julie Schiltz

The world as we have created it is a process of our thinking. It cannot be changed without changing our thinking.

Albert Einstein

Een korte situatieschets. Na de start van het conflict in Zuid-Soedan in december 2013 zijn vandaag meer dan twee miljoen Zuid-Soedanezen op de vlucht. Op de vlucht voor de steeds weer heroplevende strijd om macht. Op de vlucht voor een instortende economie en torenhoge inflatie. Op de vlucht voor voedselschaarste en gebrekkige sociale voorzieningen. Op zoek naar veiligheid, gezondheidszorg en onderwijs. Op zoek naar een toekomst en een plek in de wereld.

Bijna 500.000 Zuid-Soedanezen vluchtten naar buurland Oeganda, waar velen verblijven in één van de 20-tal ad-hoc gecreëerde vluchtelingenkampen in het noorden van het land. Bijna anderhalf jaar geleden, tijdens mijn eerste veldwerk in Adjumani, ontmoette ik in het Transit Centrum vlakbij de grens een aantal jongeren die ik tot juni 2017 zal volgen. Met welke intenties en verwachtingen kwamen ze naar hier? Hoe ervoeren ze de eerste maanden in het kamp? Hoe gaan ze om met de plek die ze krijgen - een tijdelijke plek, met betrekkelijk weinig mogelijkheden? Hoe zien ze hun toekomst? En hoe veranderen hun ideeën na 2 jaar in een vluchtelingenkamp?

Ik vind het verdomd lastig om vat te krijgen op deze hypercomplexe context. En dus ook om er iets zinnigs over neer te schrijven. Maar Zuid-Sudan heeft geen Angelina Jolie of Cate Blanchett en er is amper internationale aandacht voor de crisis die binnenkort drie jaar zal duren. Een crisis die verre van gedaan is: ook vandaag staken duizenden Zuid-Soedanezen de grens over naar Oeganda, net als gisteren en wellicht ook morgen. We weten dat het Zuid-Soedanese conflict, dat ontstond in de nasleep van een lange geschiedenis van crisis en onrust, vermoedelijk eerder laat dan vroeg opgelost zal worden. We weten dat vluchtelingenkampen vaak langdurig blijven bestaan, soms wel twintig jaar, en dat ze niet de beste plekken zijn voor mensen om te wonen, laat staan om op te groeien. Toch zijn kampen nog steeds de meest frequente oplossing voor mensen op de vlucht. En zo dreigen honderdduizenden mensen, weggestopt in de uithoeken van Noord-Oeganda, vergeten te worden terwijl de internationale gemeenschap er op toekijkt. Terwijl ik er op toekijk, en stilletjes geloof dat we beter kunnen.

De komende maanden hoop ik jullie via Vranckx en De Nomaden iets te tonen van wat hier allemaal gebeurt, jullie mee te nemen in mijn leven en werk hier als onderzoeker, en hopelijk ook een beetje een idee geven van wat het betekent voor jongeren om op te groeien in een vluchtelingenkamp. Want hoe complex de realiteit ook mag zijn, er gebeuren zoveel dingen die sommige mensen misschien wel willen weten. Dingen die sommige mensen misschien wel moeten weten. Want het is geen ver-van-ons-bed-show: wat hier gebeurt belangt ‘onze’ wereld beduidend meer aan dan ik oorspronkelijk vermoedde. En een afgewerkt doctoraat heeft nu eenmaal meer kans om te belanden in muffe universiteitsarchieven dan in de handen van zij die instaan voor politieke en sociale verandering. Misschien vandaar die knagende drang om iets te delen met de wereld. En misschien is Nomade worden dan wel precies wat ik moet doen.

VRTNU VRTNU VRTNU