Spring naar inhoud

When you hit the road: dakloos in Athene

© Jana Van Braekel
geschreven op 31 oktober 2018

61 jaar is hij. En zeven dagen op zeven, tien uur per dag, verkoopt de Atheense Mixalis Samolis daklozenkranten op straat. Per maand verkoopt hij zo’n tien tot twintig exemplaren. Met zijn extra inkomen als stadsgids erbij geteld, verdient hij ongeveer 150 tot 200 euro per maand – net iets meer bij Kerstmis en Pasen. Maar naast het broodnodige inkomen waardeert hij vooral de vriendelijkheid van mensen op straat. Een simpele ‘hoe gaat het?’ doet wonderen, zegt hij. “Het doet je zichtbaar én verbonden voelen.”

door Jana Van Braeckel

Athene heeft een van de grootste percentages daklozen in Europa. En een van de meest succesvolle daklozenkranten. Maandelijks gaan er zo’n 25.000 exemplaren van Shedia, de lokale daklozenkrant, de deur uit. Daarmee behoort het tot een van de best verkochte kranten op de Atheense markt. De straatkantverkopers zijn zelf ook dakloos. Slachtoffers van de Griekse crisis, die zonder sociale zekerheid en sociaal vangnet op straat belandden.

Verbondenheid, solidariteit, respect en liefde: daar staat Shedia voor. Maandelijks komt er een nieuwe editie op de markt voor zo’n vier euro. De lezer krijgt verhalen waarin het reilen en zeilen van de Griekse samenleving wordt uitgediept. Daklozen krijgen dan weer het gevoel er terug bij te horen. Want Shedia is meer dan een straatkrant: de verkopers kunnen er deelnemen aan petanque- en voetbal toernooien, groepstherapie of theaterlessen. De organisatie neemt ook toeristen en leerlingen mee op The Invisible Tour, een stadswandeling die je de onzichtbare ellende in de stad leert kennen.

Mixalis geeft ons een introductie tot het daklozenbestaan in Athene. We beginnen de dag in The Suspended Coffee, een sociale bar waar je niet alleen jezelf trakteert op een lekkere koffie, maar ook een kopje betaalt voor iemand die het financieel moeilijk heeft. Dit initiatief moet Grieken motiveren hun huis uit te komen.

Ondertussen praat Mixalis ook openhartig over zijn leven. Zijn verhaal klinkt doodnormaal, alsof het ook ons zou overkomen. Geboren in een middenklasse gezin, studies vliegtuigmechanica in New York, chauffeur geworden in het transportbedrijf van zijn familie. In het hartje van de Griekse crisis wordt zijn truck gestolen. De zoektocht naar een nieuwe job blijkt met de torenhoge werkloosheidcijfers aartsmoeilijk. Een jaar lang overleeft hij op zijn spaarcenten, tot hij zijn huur niet meer kan betalen. De meubels worden verkocht. Zijn hele leven, verpakt in zes dozen, wordt gestockeerd in de kelder van een vriend. Met de koffer in de hand en zonder enige andere uitweg, gaat hij de straat op. Het onbekende tegemoet.

“De eerste nachten op straat waren een hel,” vertelt hij. “Ik bracht mijn nachten door op een bank aan een bushalte vlak naast een hoofdweg. Met dat drukke verkeer voelde ik me daar het veiligste. Dit was het dan, dacht ik, mijn leven is voorbij. Moedeloos en ten einde raad probeerde ik tot twee maal toe zelfmoord te plegen, zonder succes. Het gevoel om op straat te (over)leven is niet te omschrijven in woorden.”

Later ontmoet Mixalis de juiste mensen op het juiste moment. Hij kan aan de slag als verkoper voor Shedia. "Werken gaf me het gevoel opnieuw iets te kunnen betekenen, iemand te zijn. Ik werd weer op een menswaardige manier behandeld en aangekeken."

De wandeling door Athene, het bastion van de Griekse democratie, laat ons niet onberoerd. We lopen door het centrum, waar we de stad letterlijk voor ons zien transformeren: van verlaten gebouwen en lege etalages aan het begin van de straat naar moderne banken en winkels aan het einde. Het is een grimmig beeld dat een onwennig gevoel oproept, met zichtbaar druggebruik en verval. Migranten zoeken hun toevlucht in gesloten hotels, die vervolgens weer door de politie gebarricadeerd worden. Zelf slaapt Mixalis ook in een voormalig hotel. Het gebouw huist zo’n 140-tal daklozen en is 24 op 24 uur open. Maar de gedachte dat de shelter ooit zou moeten sluiten, daar wil hij niet aan denken.

Slechts drie dingen vindt hij belangrijk. Een dak boven zijn hoofd, eten en liefde. Een dak heeft hij – al is het misschien een tijdelijke oplossing. Hij kan het zich permitteren om een koffie te gaan drinken, of een pizza te gaan eten met vrienden. Alleen een partner mist hij nog, maar dat is wat moeilijk in een shelter waar je geen privacy hebt. Voorlopig maakt Mixalis nog geen plannen voor de toekomst. Hij plukt de dag zoals die komt. Elke dag brengt hij door alsof het zijn laatste is. Leven in het nu, een wijze raad die ik beslis mee te nemen naar huis. Want in ons jachtig bestaan staan we soms veel te weinig stil bij het voelen, ruiken, horen en zien van het heden. Mensen werken zich te pletter vanuit de gedachte enkel te genieten van hun spaarpot als ze met pensioen zijn. Het lot kan daar echter anders over beslissen.

VRTNU VRTNU VRTNU