Spring naar inhoud

“Lang leve de democratie. Lang leve Myanmar.”

© Adriaan De Loore
geschreven op 25 november 2015

Myanmar organiseert op 8 november voor het eerst weer vrije verkiezingen. Na vijftig jaar militaire dictatuur opende het land in 2011 de deuren voor de buitenwereld. Het nieuwe journalistencollectief The Caravan’s Journal ging een maand voor de verkiezingen polshoogte nemen. Oprichters Johannes en Kasper vertellen vier weken lang voor canvas.be over hun ervaringen als Nomaden.

Door Kasper Goethals & Johannes De Bruycker

“Ik zal deze fles wijn sparen tot na de verkiezingen”, zegt Aye Aye Win. Ze was vijfentwintig jaar lang correspondent voor Associated Press in Myanmar. Ze geeft de deelnemers van ons journalistencollectief les over onafhankelijke journalistiek in een militaire dictatuur. “Dan drink ik hem op als we een overwinning van de democratie kunnen vieren.”

De fles wijn die we haar gaven is opgedronken. Ze heeft de democratie gevierd. Het is ondertussen een maand later en de partij van oppositieleidster en Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi heeft de verkiezingen van 8 november met een monsterscore gewonnen. Ze haalt bijna 80% van de verkiesbare zetels in het parlement binnen. Meer dan genoeg om zelf een regering te vormen.

Wij zijn opgelucht. Onze vrienden en lesgevers uit Myanmar zijn opgelucht. Het is nog maar een paar jaar geleden dat Aye Aye Win zich moest vermommen om een betoging te verslaan zonder opgesloten te worden. Ze torst nog steeds de trauma’s mee van vijftig jaar militaire dictatuur. Toen haar vader en haar man meermaals werden meegenomen in het holst van de nacht voor hun journalistiek werk.

De fles wijn die we haar gaven is opgedronken. Ze heeft de democratie gevierd.

Via Facebook bereiken de foto’s ons van een feestvierende rode massa. Traanlijnen over de met crème besmeerde gezichten zijn de veruiterlijking van kolossale vreugde in het land. De Dame, Aung San Suu Kyi spreekt de euforisch golvende massa toe, ze belooft vrede en welvaart, voor iedereen. Aan BBC zegt ze dat zij zelf het land zal leiden. Ondanks een geniepige clausule in de grondwet, die Suu Kyi verbied om president te worden, omdat haar zonen een buitenlandse nationaliteit hebben. “Maar ik zal boven de president staan”, belooft ze plechtig. “In een democratie wordt de leider van de winnende partij de leider van het land.”

Aung San Suu Kyi

De huidige president en voormalige generaal Thein Sein, feliciteerde Suu Kyi met de overwinning. En de internationale gemeenschap slaakte een zucht van verlichting. De angst dat de militaire machthebbers in een kramp zouden schieten en de verkiezingsresultaten niet zouden accepteren bleek gelukkig ongegrond.

Maar voor we de brede glimlachende gezichten van de Birmezen kunnen na-apen, slaat de ontnuchterende nuance toe. San Suu Kyi deed een oproep aan de president, de voorzitter van het parlement en de aanvoerder van het leger, om te praten over de transitie naar echte democratie en verzoening. Maar ondertussen hebben verschillende politici van de partij van de president klacht ingediend bij de verkiezingscommissie. En de president wil pas beginnen praten als die klachten zijn afgehandeld. Dat zal nog maanden duren.

Ondertussen houdt het leger een grondwettelijk minderheid van 25% van de zitjes in het parlement. Net genoeg om iedere aanpassing aan de grondwet te blokkeren. Een grondwet die de generaal aan het hoofd zet – boven de wet en het parlement – van alles wat met defensie te maken heeft. En hij benoemt de president en vicepresident. In feite kan hij dus op ieder moment een wettelijke staatsgreep doen.

Thein Sein in 2013

De militaire leiding noemt het systeem in Myanmar dan ook letterlijk een gedisciplineerde democratie. Vrijheid aan de teugels van het leger. Maar die vrijheid is in volle galop. De burgers voelen zich vrij. Wie weet hoe lang het duurt voor de teugels knappen.

En Aye Aye Win? Misschien wordt ze nog wel eens wakker als er midden in de nacht een auto stopt. – “De geheime politie kwam altijd ’s nachts” – maar in deze dagen kan ze haar ogen weer gerust sluiten. De terreur is voorbij. Haar kleine journalistieke heldendaden en honderden nieuwsupdates voor AP vanuit Myanmar hebben mee gezorgd dat de wereld haar land niet is vergeten. Ze won in 2008 de internationale prijs voor journalistieke moed.

Samen met de andere journalisten, activisten en dissidente kunstenaars die we hebben ontmoet in Myanmar, leerde ze ons wat het is om onwrikbaar kritisch te blijven denken. Zelfs wanneer je hele land je tegenwerkt.

In de straten van Myanmar echoot de ontketende schreeuw van vreugde. De vrije kranten rollen door de persen. Buitenlandse toeristen ontdekken het land. De weg naar openheid is onomkeerbaar, de bevolking wil vooruit en de economie moet groeien om de schrijnende armoede aan te pakken.

“Lang leve de democratie. Lang leve Myanmar.”

VRTNU VRTNU VRTNU