Spring naar inhoud

Kaja in Chili

fotoreeks

geschreven op 18 augustus 2015

Nomaden Kaja Verbeke, Evy De Ceur en Iñigo Moure Abad trokken voor hun Vranckx-docu naar Chili, om er de Mapuche op te zoeken. Dit is hun verslag.

Van 2 graden Celsius naar 37. Hola, Santiago de Chile! Tweeënhalf jaar is het geleden dat Iñigo nog in zijn thuisland was, dat hij in zijn vertrouwde bed sliep en een pisco kon drinken met zijn vrienden. Even wennen, dat was het ook wel. Tijdens busritten kijkt hij steevast geconcentreerd naar buiten om te zien welke straten en gebouwen veranderd zijn. Winkels zijn er niet meer, vrienden zijn verloofd en zijn grootmoeder en trouwe vriend Pastor zijn overleden. Iñigo verliet zijn thuisland net na het afwerken van zijn opleiding tot kok. Hij speelde al een tijdje met het idee om de Europese keuken te verkennen en met een sterk cv huiswaarts te keren. Toen hij Kaja leerde kennen in Peru, werd zijn bestemming duidelijk. Bélgica.
Ook Kaja leefde de voorbije dagen in een nostalgische bui. Santiago, de stad waar ze drie jaar geleden tijdens een reis door Zuid-Amerika slechts een weekje zou verblijven, maar uiteindelijk een maand bleef plakken. Terugkeren met een stevig project in handen, doet het hartje van deze jonge journaliste sneller kloppen. Al heeft ze graag in het advocatenkantoor gewerkt, het was tijd om met overtuiging de wereld van de journalistiek binnen te stappen. Todo o nada.
Deze foto werd genomen in het hartje van Santiago, vlak voor La Moneda, de plek waar Augusto Pinochet in 1973 de macht greep.

Op het moment van deze foto doen Iñigo en Kaja nog voorbereidend werk. Na de aankomst van Evy half februari zal de documentaire worden ingeblikt.

We ontmoetten Jaime Marileo (de breed lachende man met de bruine broek rechts op de foto) voor het eerst in Brussel. We gingen hem thuis opzoeken om de video te tonen die we maakten van onze ontmoeting. Jaimes stem is te horen in de eerste minuten. We troffen niet enkel Jaime aan, maar ook een groot deel van zijn gemeenschap en uiteraard was iedereen benieuwd naar het eindresultaat.

Onderweg stoppen we even voor een picknick aan de Bío Bío-rivier. Deze rivier is heel belangrijk voor de Mapuche omdat het de historische scheidingslijn is tussen het gebied van de Mapuche en dat van de Spanjaarden en Chilenen. Na de picknick rijden we over de rivier en komen we dus op Mapuche-territorium.

We zijn in Pidima. In dit gebied leeft de strijd voor het heroveren van territorium echt, en dat kunnen we vooral zien aan tal van quotes en graffititekeningen op de bushaltes en huizen. We weten niet goed wat ons te wachten staat. Via vage aanwijzingen gaan we op zoek naar de gemeenschap die op ons wacht. Na negen kilometer rijden zou er in het zuiden een klein aardewegje moeten zijn dat ons tot bij de gemeenschap brengt. Spannend!

De vrouwen van de gemeenschap Temulemu tonen ons hoe de traditionele poncho's en linten worden geweven. Alles wordt met de hand gedaan. De lonko, of leider, draagt steeds een unieke poncho. Mannen dragen de linten rond hun hoofd, vrouwen rond hun middel. Vrouwen dragen geen poncho, maar wel rokken, schorten, sjaals en heel wat mooie juwelen.

Laat je niet misleiden. Deze Mapuche-kinderen zien *niet *voor het eerst een camera. Ze hebben thuis een flatscreentelevisie en Lautaru, het jongetje rechts op de foto, heeft steeds zijn smartphone op zak.

Een ode aan de pick-up mag ook wel eens. Deze oude wagen bracht ons tweemaal door de hele Araucaníaregio. Niet enkel asfalt, maar ook aarde- en grindwegen, plassen en bergen waren geen probleem voor dit oude beestje. Bovendien werd de pick-up niet enkele gebruikt om ons te vervoeren, maar ook ook om te koken, picknicken of, zoals je hier ziet, om te filmen.

Een kampvuurmomentje is altijd fijn. Zeker wanneer er gegeten, gedronken en muziek gemaakt wordt. Een historicus vertelt over de geschiedenis van de Mapuche zoals zij die kennen, en dus niet zoals die wordt onderwezen in de Chileense scholen. De lonko (leider) van de gemeenschap onthult enkele geheimen over hun strijd in het verleden, en de jongeren zingen in punkrockstijl over hun strijd voor een eigen territorium. De Mapuche-cultuur leeft, zoveel is zeker.

Nog maar net aangekomen in Chili en Evy pakte alweer haar zak om in het zuiden te gaan filmen. Een goeie cameravrouw is niet bang van wat roet, schrammen of vuile kledij.

De omstreden familie Melinao poseert voor het huis dat ze sinds kort hebben ingenomen. Na enkele interviews wilden ze graag met ons, de twee gringa's, op de foto.

Tijdens ons eerste bezoek aan Pidima was dit klein stukje land nog niet ingenomen en stond het huis nog rechtop. We horen dat een Mapuche-gemeenschap in de buurt dit stukje land ingenomen heeft en het oude vrouwtje dat er haar hele leven woonde op straat gezet heeft. Haar huis werd in brand gestoken, net zoals de rest van haar stuk grond. De blauwe vlag toont aan dat dit stuk land vanaf nu ingenomen is door Mapuche. Op de spandoeken staat: "Mapuche-territorium, gemeenschap Juan Antinao" en "gemeenschap strijder Juan Antinao".

Niemand vertrouwt ons, zoveel is duidelijk. Reeds van in België merken we dat dit conflict erg gevoelig ligt aan beide zijden. Ter plaatse worden we door Mapuche geregeld op de rooster gelegd omdat ze veronderstellen dat we geen journalisten zijn, maar wel politie of lid van de geheime dienst. Ook de politie zelf controleert ons om uit te vissen wat onze plannen met deze documentaire eigenlijk zijn.

Opnieuw een mijlpaal tijdens het maken van deze documentaire. Onze afspraak met een drukbezette politieker dreigde in het water - euh lava - te vallen na de uitbarsting van een vulkaan en de bijhorende verplichtingen. Het heeft onze agenda flink door elkaar geschud en we hebben er lang op moeten wachten, maar het is dan toch gelukt om met hem te praten.

Team Chili is een topteam!

VRTNU VRTNU VRTNU