Spring naar inhoud

In het wild

geschreven op 18 maart 2016

In het wild

Maandag 7 maart. De werkweek start ook in Hermanus, Westerse Kaap, Zuid-Afrika. E-mails gaan open, net als de gordijnen. Driehonderd meter verderop ligt de oceaan, momenteel ontsierd door zeemijlen aan rode, toxische algen. Els, mijn huidige host, is een Antwerpse mariene biologe en verwacht binnenkort weer dode walvissen op het strand. Net aangekomen in Zuid-Afrika en tot zonet nog bedwelmd door de poëzie van het landschap, wrijf ik nu toch even het prut uit mijn ogen. Het was even geleden, maar ik weet meteen weer waarom ik haar opzocht: voor een landrat met een jeugdzwak voor Flippers en Free Willy’s allerhande, vormt Els een broodnodige ontnuchtering.

door Maarten Van Houte

Algen zijn algen, natuurlijk. Maar het is de run-off van onze landbouw die zo’n ongebreidelde bloei veroorzaakt dat het zeeleven zich naar de eeuwige jachtvelden vreet. Dan hebben we het nog niet over ontvoogde visnetten, doorgedreven habitatdestructie en overbevissing, plastieksoep, of akoestische vervuiling door mariene industrie en overenthousiaste toeristenbootjes. Zeezoogdieren hebben dezer dagen een stevige portie chance nodig om een natuurlijke dood te sterven. Ik vraag me af wat het nog betekent, in het wild.

Nog wat koffie en dan toch maar die e-mails... De Universiteit van Pretoria stuurt minder goed nieuws: de beloofde werkingsmiddelen voor Els’ veldonderzoek komen er voorlopig niet door. Ze zucht eens, schudt het van zich af en speurt verder de horizon af met haar verrekijker. Zo ken ik haar al acht jaar. Els lijkt soms haar eigen waterkrachtcentrale. Als thesisstudent ontmoette ik Els in Argentinië, waar me duidelijk werd dat conservation biologists weliswaar tot de werkende bevolking behoren, maar het vaak met een veredelde kilometervergoeding moeten stellen.

Mijn werk is dan wel romantisch wanneer ik op het water zit, maar daarvoor moet ik eerst op het water geraken. 75% van de tijd spendeer ik aan het invullen van beursaanvragen.

Els

Els heeft de pech dat ze bultrugdolfijnen en tuimelaars bestudeert. "Hier aan de Westerse Kaap gaat het geld vooral naar mensen die bezig zijn met walvissen en haaien," vertelt Els, "aangezien daar veel toerisme rond bestaat. Nochtans zijn dolfijnen toppredatoren die ons veel zouden kunnen zeggen over de gezondheid van de hele ecologische piramide eronder. Hun aantallen gaan duidelijk naar beneden, maar zonder werkingsmiddelen blijft het koffiedik kijken naar de achterliggende redenen.”

Ze kent ondertussen het klappen van de zweep en laat zich niet zomaar wegzetten door lokale tegenslag. Maar ook internationale instanties zijn niet bepaald vrijgevig. “Mensen denken dat ik sowieso fondsen zie verschijnen omdat ik met charismatische dieren werk, gewoon omdat het zo romantisch lijkt. Dat is het ook wanneer ik op het water zit, maar daarvoor moet ik eerst op het water geraken. 75% van de tijd spendeer ik aan het invullen van beursaanvragen. Zelfs het WWF wuift de zaken weg.”

Het probleem is, ironisch genoeg, dat ze geen sexy probleem aanhaalt. Het WWF geeft bijvoorbeeld terecht veel geld aan het bestrijden van illegale poaching op de minder dan 5.000 resterende zwarte neushoorns. Dat probleem is duidelijk: leid rangers op, stop de jacht en de neushoorn zal leven. Maar Els is een wetenschapper en kan de realiteit niet vereenvoudigen. “Voor de Zuid-Afrikaanse kusten zwemmen er vandaag nog slechts een kleine 1.000 bultrugdolfijnen. Dat ligt echter aan een combinatie van een hele reeks factoren, en dat valt niet aantrekkelijk uit te leggen.”

Het mag hier dan werkelijk stinken naar die algen, er is weinig mooier dan een verrekijker doorgeven en samen speuren naar tekenen van leven.

Toch wil ze niet klagen, want in Argentinië moest ze nog om de drie maanden de grens over voor een nieuwe toegangsstempel. Zuid-Afrika gaf haar in één klap een verblijfsvergunning volgens het principe van capacity building. Mariene biologen staan hier op de lijst van knelpuntberoepen en zijn op die manier meer dan welkom. Zeker wanneer ze, zoals Els, studenten helpen opleiden tot mensen die in staat zijn om onderzoeksresultaten om te zetten in beleidsmaatregelen.

Die doorgedreven zoektocht naar de link tussen wat ecologisch noodzakelijk is én sociaal faciliteert, is wat haar drijft en wat mij op haar pad bracht. Het mag hier dan werkelijk stinken naar die algen, er is weinig mooier dan een verrekijker doorgeven en samen speuren naar tekenen van leven.

Ter informatie: Els is post-doctoraal onderzoeker voor de Zuid-Afrikaanse overheid. Wanneer ze kan, zetelt ze voor België in het technisch comité van de Internationale Walvisvaartcommissie. Via de bestuursraad van de Marine Mammal Observation Association trachtte ze onder andere de mariene industrie tot minder akoestische vervuiling te dwingen. Met Whalefish gaat ze de academische versnippering tegen door onderzoeksresultaten te centraliseren en wetenschappers aan te moedigen het beste uit elkaar te halen. In Zuid-Afrika werkt ze mee aan SeaSearch, dat onderzoeksresultaten wilt omzetten in beleidsmaatregelen en educatie. Ook voor haar begon het met Flipper.

VRTNU VRTNU VRTNU