Spring naar inhoud

Romantiek with a twist

Zieners

geschreven op 27 augustus 2015
uit de reeks Maldoror, Chant Premier

Onder het motto "Zij zien wat wij niet zien" proberen we te achterhalen wat beeldenmakers voor ogen stond bij het maken van een beeld.

Lang geleden, toen de mensheid nog te choqueren was, publiceerde een drieëntwintigjarige Uruguayaanse Fransman in eigen beheer “De Zangen van Maldoror”, een verbijsterend prozagedicht over éne Maldoror die tekeer gaat als geen ander literair personage ooìt voor hem.

Maldoror eet jongetjes, copuleert met een haai, schijt op het aangezicht van God, en dat is nog maar de entrée - verderop worden de pagina's bevolkt door verkrachtende bulldoggen en pratende haren.

Verschenen in 1869, vond het boek jarenlang nauwelijks weerklank. De auteur ervan, de Comte de Lautréamont werd weggezet als een psychopaat. Tijd om gekweld te worden door dat gebrek aan erkenning was er niet voor Lautréamont, want hij stierf jong - op zijn vierentwintigste. Honderd jaar later wordt hij alsnog wereldberoemd wanneer de surrealisten hem uit de vergeetput vissen en bombarderen tot hun voorloper en patroonheilige.

Even een kleine tijdsprong maken, naar eerder dit jaar. Toen bracht een drieëntwintigjarige Zwitser in eigen beheer een nieuwe, van foto’s voorziene, editie van Maldoror uit. Jean Vincent Simonet’s eindwerk leverde hem een belangrijke prijs in eigen land op én een tentoonstelling in het FOAM in Amsterdam.

Die tentoonstelling kan u vanaf 28 augustus gaan bezoeken, en als u dat doet is bovenstaande foto van psychedelisch struikgewas wellicht het eerste wat u ziet.

Het is het openingsbeeld van de Maldoror-reeks en vormt de poort waarlangs je het persoonlijke universum van Simonet binnentreedt, een universum dat, over de eeuwen heen, aansluiting vindt bij dat van Lautréamont. “Ik wist niets over het boek toen ik het voor het eerst in handen kreeg, maar wat me onmiddellijk aansprak was de vlijmende, agressieve toon. Dat verwacht je niet in een boek dat zo oud is. Ik wilde een verwante wereld creëren, maar zonder eenduidige relaties tussen mijn foto’s en de tekst - mijn werk is geen illustratie.”

De Romantiek is een belangrijk thema in de eerste Zang van Maldoror, en dat vind je ook terug in dit beeld. “Dit beeld is een persoonlijke visie op de romantiek. Ik verwijs met deze foto naar de schilderkunst - ik denk dan aan het Duitse expressionisme, aan Münch. Mijn beeld is niet beschrijvend, het documenteert geen bestaand bos, maar transformeert een bestaande plek tot een soort schilderij. Ik zie fotografie als een manier om te schilderen – een onconventionele manier, weliswaar. Bij haar ontstaan was de fotografie een documentair medium - foto’s waren bewijzen - maar vandaag moet de fotografie natuurlijk iets anders zijn.”

Ik zie fotografie als een manier om te schilderen.

Jean-Vincent Simonet

Simonet werkt meestal analoog en ook de foto van het bos (of zijn het pratende haren ?) is zo gemaakt : “Ik kom makkelijker los van de werkelijkheid als ik analoog werk, zeker wat de kleuren betreft, die in mijn werk heel belangrijk zijn. Ik combineer analoge opnames met digitale nabewerking. Ik hou van dat tegensprekelijke, dat je aan de ene kant heel klassiek de werkelijkheid vastlegt, om daar onmiddellijk tegenin te gaan en een andere realiteit op te roepen via je bewerkingen.” Maar Simonet heeft ook om prozaïscher redenen een voorkeur voor analoog : “ Zo heb ik het op school geleerd. Analoog werken bespaart je ook een hoop tijd achteraf : omdat het duurder is, maak je minder beelden, en denk je beter na.”

Wie analoge fotografie associeert met begrippen als authenticiteit of nostalgie, riskeert te schrikken van Simonet’s werk. Zijn foto's ogen onwerkelijk en extreem. En als er al een logica te ontwaren valt in de opeenvolging van zijn beelden, dan die van een droom waarin met stroboscooplicht de meest onsamenhangende taferelen tot een mysterieus geheel gesmeed worden.

Het is een droom als de droom van Lautréamont, die eerder al beeldende kunstenaars als Salvador Dali, Odilon Redon, Man Ray, Georg Baselitz en René Magritte wist te inspireren. Jean Vincent Simonet maakt nu een Maldoror voor de eenentwintigste eeuw. De aantrekkingskracht van zijn werk is de aantrekkingskracht van het werk van Leautreamont. In de woorden van Em. Kummer :

“De Zangen zijn het werk van een opstandige puber, zo zie ik dat, waarbij ik stel dat de gevoelens van de opstandige puber niet aan leeftijd gebonden zijn maar een kwestie van instelling vormen. In de puber schuilen de authentieke gevoelens van de poëzie. Vind ik. Word je ouder, dan raak je versleten, er zit geen muziek meer van binnen, je leest nauwelijks gedichten en romans meer, of hooguit een schrale herhaling van Flaubert of Vestdijk, romans die iets duidelijks te zeggen hebben. En dat is ook al te veel, je hebt daar geen tijd meer voor. Word je ouder, volwassen en aangepast, interesseer je je heel misschien voor geschiedenis en biografieën, dat is solide. ’t Einde van de verbeelding."

Maldoror. Uitgave in eigen beheer op 200 ex.
Uit de reeks Maldoror, Chant Premier
Uit de reeks Maldoror, Chant Deuxième
Uit de reeks Maldoror, Chant Troisième
Uit de reeks Maldoror, Chant Quatrième
Uit de reeks Maldoror, Chant Cinquième
VRTNU VRTNU VRTNU