Spring naar inhoud

Marcel Broodthaers

geschreven op 27 januari 2016

Veertig jaar geleden overleed Marcel Broodthaers. Vanaf 14 februari loopt er een grote retrospectieve in het MoMA in New York. Onze collega’s van Klara strikten zijn weduwe voor een gesprek.

Als Marcel Broodthaers een vraag in de Slimste Mens ter Wereld zou zijn, wat zou je dan kunnen antwoorden? Met arend, mosselpot, poëzie, humor en protest zou je er niet ver af zitten. Een groot deel van de hedendaagse Belgische kunst zou zonder deze charismatische kunstenaar een heel stuk saaier zijn. Voor het grote publiek is Broodthaers vandaag wel nog altijd een onbekende. Namen van grote kunstkleppers als Ensor en Magritte kent zowat iedereen, maar Broodthaers? Connais pas, zal bij menig man of vrouw in de straat de enige reactie zijn. En toch is zijn belang moeilijk te onderschatten.

Broodthaers was in oorsprong een dichter en is dat volgens zijn weduwe Maria Gilissen ook altijd gebleven. Alleen is er daar een extra laag bijgekomen met zijn beeldend werk. Een mooi voorbeeld hiervan is Carte du monde poëtique, een standaard wereldkaart waarop hij met een stift het opschrift Carte du monde politique naar zijn hand zette. Meteen zitten we hier bij de kern van zijn werk. Marcel Broodthaers was ook maar een kind van zijn tijd. In de jaren zestig vierde de conceptuele kunst hoogtij en waarde de geest van Marcel Duchamp met zijn ready-mades nog steeds rond. Bij Broodthaers komt daar een sterk literaire component bovenop. In het spelen met taal toonde Broodthaers zich een waardige erfgenaam van de surrealisten. De mosselpot, het bekendste werk van Broodthaers, zit niet alleen vol schelpen maar is ook een vat van taalspelletjes. Mossel in het Frans is moule, wat op zijn beurt staat voor een vorm, een mal.

Naast deze poëtische ingrepen manifesteerde Broodthaers zich ook als een criticus van de gevestigde kunstwereld. In zijn ogen was een traditioneel museum een soort ziekenhuis of gevangenis. Met de bezetting van het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, waar hij een groot aandeel in had, en later de oprichting van het Musée d'Art Moderne, Département des Aigles, Section XIXème Siècle ging hij de strijd aan met de traditionele machthebbers die konden bepaalden wat kunst was en wat niet.

VRTNU VRTNU VRTNU