Spring naar inhoud

De interactieve lezing van Emile Verhaeren

100 jaar geleden gestorven

Théo Van Rysselberghe: Lezing door Emile Verhaeren - © MSK Gent
geschreven op 24 november 2016
Tragische dood

Op 27 november is het 100 jaar geleden dat de schrijver Emile Verhaeren in tragische omstandigheden om het leven kwam. De gevierde Belgische auteur was op 27 november 1916 in het station van Rouen om de trein te nemen naar Parijs. Op de perrons was het een drukte van jewelste. Door de oorlogsomstandigheden reden er slechts twee directe treinen per dag naar Parijs.

Zijn levensmotto indachtig “Het leven dient om te klimmen, niet om te dalen” zou Verhaeren gepoogd hebben de deur van een rijdende trein te openen en in de wagon te klimmen. In het gedrum kwam hij onder de wielen terecht. Hij overleefde het ongeluk niet. Volgens de krantenberichten, geheel in de patriottistische sfeer van die dagen, waren zijn laatste woorden: “Ma femme! Ma patrie!”

Graf van Verhaeren in Sint-Amands
Begraven aan de Schelde

De Franse overheid wou hem aanvankelijk in het Panthéon in Parijs bijzetten, maar de familie van Verhaeren opteerde voor een graf op Belgische bodem. Eerst in Adinkerke, later in Wulveringem, tot hij in 1927 definitief een monumentaal grafmonument krijgt in zijn geboortedorp Sint-Amands aan de oever van de Schelde, volgens zijn wens in het gedicht L’Escaut.

De 100ste verjaardag van zijn overlijden is aanleiding voor tal van tentoonstellingen en evenementen. Ontdek meer in het Emile Verhaeren Museum van Sint-Amands en op de expo Verhaeren verbeeld in het Museum voor Schone Kunsten te Gent.

Wij zoomen in op het schilderij van Théo Van Rysselberghe, Lezing door Emile Verhaeren uit 1903, te zien in het MSK te Gent. Van Rysselberghe, een persoonlijke vriend van Verhaeren, brengt hier een fictief tafereel tot leven. In zijn appartement in Saint-Cloud bij Parijs leest Emile Verhaeren, in een opvallende oranjerode jas, voor uit eigen werk. Zijn rechterhand accentueert zijn woorden op theatrale wijze.

Frans Hals: De regenten van het Sint-Elisabethgasthuis

Een aantal vrienden en bekenden luistert aandachtig, verzameld rond de tafel in de woonkamer van de schrijver. Op de achtergrond herkennen we enkele kunstwerken. De compositie doet denken aan de Hollandse groepsportretten uit de 17de eeuw, zoals De Regenten van Frans Hals.

Het is niet echt een actief groepsgebeuren. Sommige van de toehoorders lijken eerder afwezig en kijken zelfs niet eens naar de verteller. Het is een geënsceneerde bijeenkomst. De geportretteerden werden door schilder Van Rysselberghe één voor één in zijn Parijse atelier uitgenodigd om te komen poseren.

Dit is Van Rysselberghes laatste en meest ambitieuze werk in pointillistische stijl. Opvallend is het contrasterende kleurenspel. Het felle oranjerood van de beweeglijke figuur van Verhaeren tegenover de blauwe tinten in de verstilde poses van de andere personages.

VRTNU VRTNU VRTNU