Spring naar inhoud

20/01 tot 01/04 Sophie Podolski in Wiels


In Wiels kan je vanaf dit weekend gaan kijken naar de allereerste solotentoonstelling van Sophie Podolski, de veel te jong gestorven maakster van een opmerkelijk grafisch oeuvre, dat de woelige tijden eind jaren ‘60 op een visionaire manier weergeeft. Wij grasduinden met curatrice Caroline Dumalin door haar werk.

Caroline Dumalin:

“De titel van de expo, ‘Le pays où tout est permis’, verwijst naar het gelijknamige cultboek met teksten en tekeningen dat ze uitbracht, maar het resoneert natuurlijk ook in het bijzonder met het einde van de jaren ’60. Die periode wordt in grote mate gekenmerkt door vrijheidsbewegingen en een anti-autoritarisme. De drang om zich van taboes en regels te ontdoen wordt weerspiegeld in haar beeldtaal. Het was haar antwoord op een wereld waar, volgens haar, niets mag. Ze probeert elk mogelijk taboe uit de weg te ruimen."

"Tegelijkertijd verwijst 'het land waar alles mag' naar de fantastische wereld die ze oproept, met hybride wezens die zowel mens, dier als machine zijn. De regels van de logica gelden daar niet meer. Personages vloeien in elkaar over, als in een droom. Het is dus niet alleen een reflectie op haar tijd, maar ook een verwijzing naar haar grenzeloze fantasie."

"In de tentoonstelling tonen wij het manuscript van haar handgeschreven boek ‘Le pays où tout est permis’. Dat is doorspekt met tekeningen, en ook enkele collages. Als je kijkt naar het gebrek aan interpunctie, naar het feit dat alle pagina’s van begin tot einde zijn volgeschreven, geeft dat de indruk dat het gaat om een monologue intérieur of om automatisch schrijven. Maar ze herneemt dus ook vaak bestaande teksten en beelden uit haar directe omgeving."

"Sophie was een kind van haar tijd. Daar hoort ook de verkenning van het bewustzijn bij. Ze distantieerde zich van de conformistische burgermaatschappij door zichzelf te identificeren als ‘freak’, een tegenhanger van de hippie. Freaken betekent zoveel als zich ongeremd uitleven, maar dan op een creatieve manier. Ze deed dat onder andere door te experimenteren, niet alleen met verschillende culturele invloeden, maar ook met zogenaamde geestverruimende middelen. Sophie had het vaak over ‘speed’, in de betekenis van de drug, maar ook in die van een snelheid van werken en leven."

Ze wilde snel leven en werken.

"Niet nadenken. Je kan het vergelijken met het automatisch schrijven van de surrealisten of de beatdichters. Het is niet dat ze gewoon productief was. In het Frans typeerde Joëlle de La Casinière (die het werk van Sophie Podolski na haar dood bewaard heeft en recent aanbood aan Wiels) het zo: “Elle avait une rage de faire”. Dat verklaart waarom ze op zo’n korte tijd meer dan 200 werken op papier heeft gemaakt."

"Hier lijkt ze af te beelden wat er zich in iemands grijze massa, in het onbewuste afspeelt. Het is bijna een metaforische voorstelling van de binnenkant van een lichaam. Dit soort inkttekeningen maakte ze het vaakst. Ze gebruikte daarvoor dezelfde pen als bij het schrijven. Die heette de Rapidograph, nog een verwijzing naar snelheid. Die liet haar toe om heel fijne lijntjes en puntjes te maken, waardoor de pagina soms helemaal vol komt te staan, vanuit een zeker horror vacui, een angst voor de leegte."

Ze leed aan schizofrenie en is ook een aantal keer gedwongen opgenomen geweest.

"In welke mate haar schizofrenie haar werk beïnvloedde? Ik denk dat er een fijne lijn is tussen dichterlijke woordspelletjes en de grenzeloosheid van hoe iemand die binnen het schizofreniespectrum valt dingen met elkaar verbindt en associeert. Het is moeilijk en weinig interessant om dat onderscheid te maken. Net zoals in het werk van Podolski de hiërarchie tussen normaliteit en waanzin wordt terzijde geschoven, vind ik dat we dat vandaag ook moeten doen."

"In dit werk kan je goed zien hoe ze haar eigen signatuur ontwikkelt. Sophie gebruikt een heel bijzondere ‘e’, een omgekeerde 3 eigenlijk, waarvan die maantjes afgeleiden zijn. Het Franse woord voor maan is ‘lune’, en zo kom je bij lunatic, gek of gekkin. Op die manier speelt ze met woord en beeld, het is een manier van associatief kijken en ook lezen. Schrijven of tekenen waren soms inwisselbaar voor haar. Ze keek trouwens voornamelijk naar schrijvers, niet zozeer naar beeldende kunstenaars. Dit is een ets, dus om deze te maken moest ze alles omgekeerd schrijven. Daar speelt ze ook mee."

Ze was een kind van haar tijd, maar ze was ook kritisch voor haar tijd.

"Ze legt ook de keerzijde van dat land waar alles mag bloot, waarin vrijheid en controle eeuwige tegengestelden zijn. Ze spreekt vaak over haar angsten en trauma’s. De vrijheidsbewegingen zorgden namelijk paradoxaal genoeg ook voor een heel individualistische wereld, waar zij heel veel geconfronteerd werd met zichzelf. In die zin toont ze de beide zijdes ervan. Ze kijkt altijd twee kanten op."

"Op haar 21ste pleegde ze zelfmoord. Er zijn vermoedens dat zij bang was om 21 te worden. In die tijd was je dan wettelijk meerderjarig. Ze was bang voor die volwassenheid. Je ziet in de werken uit ‘73-4 dat het veel koortsachtiger wordt. Donkerder ook. Ik denk dat er een zeker bewustzijn was van de eindigheid van haar leven dat zich al heel vroeg heeft geïnstalleerd."

Gaat dat zien!

-De expo ‘Sophie Podolski. Le pays où tout est permis’ loopt van 20 januari tot 1 april in Wiels.

VRTNU VRTNU VRTNU