Spring naar inhoud

30/03 tot 30/09 Beaufort: de hoogtepunten


Om de drie jaar spoelt er een lading kunst aan op de stranden van de Belgische kust, met een horde kijklustigen als gevolg. Geleerde mensen hebben inmiddels een naam gegeven aan het fenomeen: Beaufort. Dit jaar belooft een interessante editie te worden. Curatrice Heidi Ballet neemt ons al even op sleeptouw langs zes hoogtepunten.

Heidi Ballet: “Toen ik gevraagd werd om Beaufort te curateren, heb ik vrij snel besloten om de kunstenaars vrij te laten werken. Ik kan dat appreciëren bij andere tentoonstellingen. Beaufort heeft bijna nooit een titel gehad en wij gaan dat dus ook niet doen. Maar in de afgelopen maanden zijn er –spontaan- wel twee thema’s naar boven gekomen. Eerst is er het thema van de monumenten: wat betekenen monumenten vandaag? Wat doen zij met de publieke ruimte? Het tweede thema is ecologie en dan specifiek de veranderende verhouding tussen mens en natuur. Namelijk: het feit dat wij als mens bescheidener moeten leren omgaan met de natuur in plaats van onszelf te zien als een soort van overheerser.”

Guillaume Bijl: Sorry, 2015

(Installatie met beschilderd plaaster, brons, natuursteen, 220 x 300 x 400 cm, Oostende)

Heidi Ballet: “Guillaume Bijl is een heel belangrijke Belgische kunstenaar met al een lange staat van dienst. Zijn werken zijn vaak een soort taferelen, hij noemt het zelf een archeologie van onze maatschappij. Wanneer hij wordt uitgenodigd voor een tentoonstelling, bouwt hij vaak een volledig andere context na in de tentoonstellingsruimte. Zo bouwde hij een lampenwinkel na op de kunstbeurs van Art Basel en heeft hij wel eens een heuse televisieshow of bijvoorbeeld een kleinhandel in toiletten nagemaakt. Daarnaast heeft hij ook een serie met zogenaamde ‘sorry’-werken. Dat zijn werken die een breuk betekenen met zijn eigen stijl. Die ‘sorry’ is bedoeld tegenover zichzelf of tegenover de mensen die bepaalde verwachtingen hebben over zijn werk. Ik vind de sorry-werken trouwens nog altijd heel duidelijk de Guillaume Bijl-stempel dragen. Op Beaufort staat hij met een bestaand werk uit 2015, een monument voor een hond. Nu, wat maakt het zo interessant? Wanneer je het monument ziet, is het onduidelijk of het nu een echt monument is of niet. Hij maakt die kopieën van situaties zo perfect na, dat mensen helemaal op het verkeerde been worden gezet. Ik vind dat typisch Belgisch eigenlijk. Het is een beetje surrealistisch: een element toevoegen, waarvan je je afvraagt: is het nu echt of is het niet echt? Het is altijd heel mooi toeven op de raaklijn van realiteit en namaak. Veel mensen die in het Leopoldpark in Oostende komen wandelen, waar het staat, hebben echt de indruk dat er een nieuw monument is bijgekomen.”

KADER ATTIA: Holy Land, 2006

(Installatie met 40 spiegels (190 x 83 cm elk), variabele afmetingen, Middelkerke)

Heidi Ballet: “Dit is ook weer een bestaand werk. Kader Attia heeft het gemaakt om de mensen die op zee gestorven zijn een monument te geven. Zij die op zee sterven verdwijnen naar de zeebodem, en hij wil hun afwezigheid met dit werk aanwezig maken. Toen ik hem de eerste keer sprak, was hij erg geïnteresseerd in de geschiedenis van de Noord-Afrikaanse soldaten die hier aan het front gevochten hebben in WOI. Kader is zelf van Algerije en hij wilde de geschiedenis van die twee groepen mensen samenbrengen: de soldaten die vochten in WOI, en daarnaast hun afstammelingen bij wie nog steeds de drang bestaat om naar Europa te komen, waarbij zij vaak hun leven verliezen in de overtocht. De spiegels weerspiegelen de zee. Het idee is dat mensen die dichter bij de spiegels komen, zichzelf in die weerspiegeling zien. Zij worden deel van het werk, maar kunnen zich ook terugtrekken.”

Edith Dekyndt: The Ninth Wave, 2018

(Het werk bestaat uit een live actie aan het monument en een video aan de ingang van het museum. (Openingsuren zie Beaufort kaart of www.beaufort2018.be))

Heidi Ballet: “Het werk dat Edith Dekyndt heeft gemaakt is een soort actie. Alle werken beginnen met gesprekken. Wij bezochten samen het Westfront-monument en zij wilde daar meteen iets mee doen. Uiteindelijk heeft zij een werk bedacht waarbij de afwezigheid van vrouwen in dat monument of in het algemeen in het verhaal van WOI wordt gecorrigeerd. Veel vrouwen vochten weliswaar niet mee aan het front, maar namen wel de taken van mannen over. Die vrouwen kregen nadien geen aandenken. Verder is zij ook geïnteresseerd in de emotionele bagage van WOI. Er waren veel vrouwen die zich na WOI verzetten tegen de verwachting dat zij veel kinderen zouden baren, omdat zij geen kinderen meer wilden baren die de oorlog zouden worden ingestuurd. Daarnaast beseften zij dat zij voortaan het werk van de mannen ook konden doen. Dus op een heel vreemde manier werkte WOI heel emancipatorisch. De performance bij het bestaande monument die zij heeft bedacht, is dat een vrouw het beeld enkele uren lang komt poetsen.”

Nina Beier: Men, 2018

(Gevonden bronzen beelden, 500 x 200 x 250 cm, Nieuwpoort.)

Heidi Ballet: “Nina Beier is een kunstenares uit Denemarken. Zij heeft wel nieuw werk gemaakt. Haar werk refereert aan de traditie van de ruiterstandbeelden, die je overvloedig aan de Belgische kust vindt, maar eigenlijk in heel Europa. Die traditie is in voege gekomen tijdens de regeerperiode van Lodewijk de XIVde, die het als een vorm van machtsvertoon zag. Al die mannen op paarden zijn eigenlijk mannen die oorlog aan het voeren zijn. Daar gaat kracht vanuit. Nina Beier is geïnteresseerd in het paard en wat dat nu precies aan de beelden toevoegt. Het lijkt erop dat die paarden de functie van een dure auto of zo hebben, maar dan uit een ander tijdperk. Nina wilde een aantal bestaande monumenten van standbeelden van mannen met paarden samenbrengen als een leger in de zee. Waarbij de zee hen zou overspoelen om een soort van eb en vloed van macht te vertonen. Wat daarbij belangrijk is, is dat zij die beelden niet zelf heeft gemaakt, maar gevonden. Het werk heet ‘mannen’, omdat het altijd mannen zijn die op deze manier worden afgebeeld. Er zijn ook beelden van vrouwen op paarden, maar die zijn meestal naakt (lacht).”

JASON DODGE: A signal bell mounted with a view of the sea on the campus of Zeepreventorium. This bell is designed to communicate with boats and is to be rung only by the children of the preventorium.

(Het werk is geplaatst op privé-domein, en bedoeld om vanop afstand te beluisteren. Het domein van het Zeepreventorium mag niet worden betreden. De Haan.)

Heidi Ballet: “Dit is een heel subtiel werk. Ik weet niet of het geapprecieerd zal worden. Ik hoop van wel. Wat terugkomt in alle beelden waar ik over spreek, is een soort van onzichtbaarheid die zichtbaar wordt. Ik denk dat wij in tijden leven, waarin we doorhebben dat bepaalde mensen in de maatschappij onzichtbaar zijn en dat daar iets aan moet gedaan worden of dat dat feit op zijn minst moet erkend worden. Jason Dodge heeft in vorige werken al vaker met kinderen gewerkt. Hij heeft bijvoorbeeld een werk waarbij hij kussenslopen toont die door kinderen beslapen zijn. Toen ik hem contacteerde voor Beaufort, vertelde ik hem dat er een zeepreventorium voor zieke kinderen in De Haan is. We zijn dat gaan bezoeken en waren daar erg van aangedaan. Veel van die kinderen gaan immers geen volledig leven leiden. Jason zei: het is heel makkelijk om zieke kinderen weg te schuiven uit je bewustzijn. We weten dat het zeepreventorium bestaat, maar we willen niet denken aan de zieke kinderen. Dat is immers te triestig. Hij wilde die kinderen dan ook een stem geven, zodat ze zich kunnen laten horen. Hij heeft daarom een bel geschonken aan het zeepreventorium. Die bel wordt op een plek aan de kant van de duinen geïnstalleerd waar je vanuit het zeepreventorium schepen ziet voorbijkomen. De kinderen kunnen die bel luiden om met schepen of voorbijgangers of waar ze zin in hebben te communiceren. Het is niet de bedoeling dat de bezoekers van Beaufort de bel gaan luiden. In principe kunnen ze de bel zelfs niet zien. Het is echt een schenking aan de kinderen van het preventorium vanuit het idee om die kinderen meer naar ons bewustzijn te brengen en hen te laten kiezen hoe mensen aandacht voor hen hebben.”

Rotor: Who’s Eating the Chinese Mitten Crab, 2018

(Maandelijkse degustatiesessies met nieuwe gerechten op basis van wolhandkrabben en andere invasieve exoten in samenwerking met verschillende professionele chefs; permanent toegankelijke multimedia ruimte. Zeebrugge.)

Heidi Ballet: “Het project van Rotor is een samenwerking met de triënnale van Brugge. Het is ontstaan toen een ander werk uit de triënnale van 2015 uit het water van de Brugse reien werd gehaald. De onderkant van die installatie hing vol met krabben, meerbepaald Chinese wolhandkrabben. Rotor vond dat zo interessant, dat zij heel het verhaal zijn gaan napluizen. Wat is het verhaal? Die krabben zijn aan het begin van de 21ste eeuw met het ballastwater van vrachtschepen meegekomen en komen nu voor in zowat alle rivierwegen van Europa. Oorspronkelijk zaten ze vooral in Duitsland, maar nu dus ook in de rivieren van Nederland en België. Het is een heel sterke soort die onder andere de vindingrijkheid heeft om sluizen en sassen te vermijden. Eens ze geslachtsrijp zijn, zoeken ze de zee op en rond oktober zitten alle waterwegen in België vol met die krabben. Daar tasten ze de infrastructuur aan. De Vlaamse regering doet inspanningen om de krab uit te roeien, maar het is zo’n invasieve soort, dat die eigenlijk niet uit te roeien valt. Rotor nu is een architectuur- en designcollectief dat vooral werkt rond recyclage. Zij bouwen doorgaans geen nieuwe gebouwen, maar recycleren de oude en zien wat ze nog kunnen gebruiken. Dat denken ent zich ook op de krab. Zij zeggen: waarom gaan we niet proberen om met die krab samen te leven en zien of we ze kunnen eten. In China wordt ze namelijk wel op het menu gezet, maar in België niet. Voor hun project zijn een aantal topchefs gerechten gaan bedenken, gebaseerd op de Chinese wolhandkrab. Op het strand van Zeebrugge zal er een exclusieve eetgelegenheid komen en daar wordt één keer per maand een degustatie gedaan en op andere momenten is er een video te zien. Niet onbelangrijk is dat het project een tweeluik is. Het deel dat wij tonen, heet ‘Who’s eating the Chinese mitten crab’ en het deel dat in Zeebrugge getoond wordt heet ‘What’s eating the Chinese mitten crab’. Het gaat dus over de hele keten: wie eet de krab op, wat eet de krab zelf? Het is een heel breed onderzoek.”

Gaat dat zien!

° Meer info: Beaufort

VRTNU VRTNU VRTNU