Spring naar inhoud

Azhar Usman: America’s Funniest Muslim


Azhar Usman, America’s Funniest Muslim, treedt vandaag aan op het Festival van de Gelijkheid in Gent. Wij spraken de stand-up comedian aan de vooravond van zijn optreden.

Volgens CNN ben jij America’s Funniest Muslim. Klopt dat?

“Dat zou je aan hen moeten vragen (lacht). Misschien heeft onze president wel gelijk als hij zegt dat CNN vaak fake news brengt.”

Waaraan dank je die titel, denk je?

“Identiteit is tegenwoordig erg belangrijk. Hoewel veel andere comedians in Amerika ook moslim zijn, voldoe ik qua uiterlijk misschien het meeste aan het stereotiepe beeld van de moslim. Daarnaast identificeer ik mezelf ook met dit geloof en maak ik in mijn shows grappen over de islam.”

“Ik heb besloten om de titel America’s Funniest Muslim te omarmen. Voor mij is dit natuurlijk een prima marketing slogan: in drie woorden zet CNN mij op de kaart als comedian. Ik zou zoiets nooit over mezelf zeggen, maar als zij dat over mij willen zeggen haal ik er mijn voordeel uit.”

Stereotypes zijn een noodzakelijk kwaad in het leven.
Azhar Usman

In je shows maak je veel grappen over de vooroordelen die over moslims bestaan. Is dat jouw manier om mensen de ogen te openen?

“Mensen de ogen openen is hopelijk één van de gevolgen van mijn shows, maar het is niet echt mijn doel. Het doel is gewoon om grappig te zijn en mensen aan het lachen te maken. Een tweede doel is mensen ter plekke te laten lachen en als ze onderweg naar huis zijn hen te doen nadenken. Mijn humor is humor die tot nadenken stemt.”

In de media zien we dat er vaak nogal in stereotypes wordt gedacht en gesproken over moslims. Denk je dat dit voortkomt uit onwetendheid of is het misschien zelfs opzettelijk?

“Waarschijnlijk zijn beide uitspraken waar. Dat is de natuur van stereotypering. Psychologisch gezien is het een van onze overlevingsmechanismes als mens dat we generaliseren. Stereotypes zijn bijna een noodzakelijk kwaad in het leven. Het is heel natuurlijk voor mensen om onbewust vooroordelen te hebben. De uitdaging is om mensen bewust te maken van de vooroordelen die ze hebben. Dat is belangrijk, omdat ze zo'n verregaande gevolgen kunnen hebben."

Welk vooroordeel hoor je het vaakst over moslims?

“Wat ik zelf heel fascinerend vind is dat in de middeleeuwen moslims door Europeanen gezien werden als gewelddadig en seksueel onbeheersbaar. Nu worden moslims nog altijd gezien als gewelddadig, maar daarnaast eerder als seksueel onderdrukt.”

“Ik geloof dat elk stereotype, elk vooroordeel, gebaseerd is op een grond van waarheid. Het valt niet te ontkennen dat er gewelddadige moslims bestaan. Zij beweren hun inspiratie te halen uit religieuze islamitische teksten. Die voortdurende associatie van de islam met geweld is voor mij zowat het belangrijkste vooroordeel om tegen te gaan. Dat vooroordeel heeft namelijk veel implicaties voor de echte wereld. Hierdoor ontstaat er in de maatschappij angst tegenover moslims, het laat ruimte voor racisme en tegen moslims gerichte incidenten. Een dergelijk stereotype kan er in het ergste geval toe leiden dat men een land binnenvalt of bommen werpt op onschuldige mensen.”

Hoe ga je dat vooroordeel tegen in je shows?

“Het feit dat ik openlijk praat over de islam, eruit zie als een stereotiepe moslim en hopelijk grappig ben is al een combinatie die dit vooroordeel tegenspreekt. Daarnaast wordt ook vaak gedacht dat moslims onderontwikkeld zijn en niet artistiek en ook dat vooroordeel spreek ik tegen door gewoon te bestaan en mijn werk te doen. Dat geldt niet alleen voor mijzelf, maar ook voor alle andere moslims in de artistieke wereld, de media, de filmindustrie, etc.”

Als het grappig is, is het grappig. Dan is het irrelevant wie er in jouw publiek zit.
Azhar Usman

Hoe reageert het publiek op jouw shows?

“Op een goede dag lachen ze. Ik doe ondertussen zeventien jaar stand-up en ik heb het geluk om hiervan te kunnen leven sinds ik in 2004 stopte met mijn carrière als advocaat. Dat is voor mij voldoende feedback van het publiek.”

Reageert een moslim-publiek anders dan een niet-moslim publiek?

“Dat verschilt en is ook afhankelijk van het materiaal. Als ik referenties maak naar bepaalde gebruiken in de islam, moet je die wel kennen om de grap te begrijpen. Dan wordt het al snel een inside joke. Maar over het algemeen zijn er weinig verschillen. Eén van de kenmerken van comedy is: als het grappig is, is het grappig. Dan is het irrelevant wie er in jouw publiek zit.”

Is humor universeel?

“Daar twijfel ik niet aan. Lachen en huilen zijn de twee meest fundamentele menselijke emoties.”

Kan humor het antwoord zijn om de kloof tussen verschillende groepen in de samenleving te dichten?

“Ik weet niet of humor hét antwoord is, maar het is wel een deel van het antwoord. Ik heb geen enkele twijfel dat comedy een belangrijke rol speelt in de promotie van sociale cohesie.”

Volgens Georgetown University ben jij één van de 500 meest invloedrijke moslims wereldwijd.

“Ik zou willen dat ik zoiets serieus kon nemen. Voor mij is het net als die bewering van CNN. Het is een groot compliment om op hun lijst te staan, maar tegelijkertijd blijf ik sceptisch. Er zijn wereldwijd meer dan 1,5 biljoen moslims, hoe kunnen ze zo’n lijst samenstellen? Hebben ze al die moslims gesproken? Dat moet een vermoeiend onderzoek geweest zijn.”

Maar stel dat je echt tot de 500 meest invloedrijke moslims ter wereld zou horen. Hoe zou je de wereld dan willen beïnvloeden?

“Dat is een hele goede vraag. Ik kan wel sceptisch tegenover deze bewering staan, maar als het waar zou zijn, welke verantwoordelijkheid brengt dat dan met zich mee? Ik probeer daar niet te veel mee bezig te zijn, omdat het ook gevaarlijk is om jezelf te serieus te nemen. Ik probeer wel mijn missie te verfijnen. Ik wil niet uit het oog verliezen waarom ik doe wat ik doe. Mijn belangrijkste doel is om goede comedy te maken. Voor mij gaat great art niet over beroemdheid, geld of macht, het gaat over schoonheid. Het is voor mij belangrijk om eerlijk en transparant te zijn. En grappig natuurlijk.”

Je bent co-founder van ‘Allah Made Me Funny’ en hebt juist in Groot-Brittannië getourd met ‘The Super Muslim Tour’ . Zijn er veel moslim comedians?

“Ondertussen wel. Ik draai al zeventien jaar mee in het wereldje en ik heb gezien hoe het aantal comedians met een moslimachtergrond de afgelopen jaren is toegenomen.”

Is er plaats voor humor in religie?

“Ja, absoluut. Ik geloof dat humor één van de dingen is die ons mens maakt. Ik denk dat mensen die beweren dat humor en religie niet samengaan, ofwel niet begrijpen wat humor is ofwel niet begrijpen wat religie is.”

Humor maakt ons menselijk.
Azhar Usman

Waarom ben jij eigenlijk met stand-up begonnen?

“Van kinds af ben ik fan van comedy. Ik ontdekte de latino comedian Paul Rodriguez toen ik ongeveer twaalf jaar oud was. Een paar jaar later ontdekte ik Russell Peters, een comedian van Indiase afkomst. Ik wilde dat er een comedian was die mij representeerde. Die tegen mij sprak, maar tegelijkertijd ook namens mij.”

“Toen ik klaar was met mijn rechtenstudie, in 1996 of 1997, had ik een vriend die amateur comedian was. Ik ging met hem mee en toen is het zaadje geplant. Ik dacht: misschien kan ik dit ook wel. Eerlijk gezegd is het als hobby begonnen. Ik had al een achtergrond in theater en vond het altijd leuk om op het podium te staan. Het voelde heel natuurlijk om als comedian op het podium te staan.”

Krijg jij vaak reacties van jongeren dat ze zich door jou gerepresenteerd voelen?

“Ja, en dat is één van de grootste zegeningen van mijn carrière. Ik ontmoet regelmatig mensen, twintigers en dertigers zelfs, die me vertellen dat ze opgegroeid zijn met mijn comedy. Het is ontzettend bevredigend om te weten dat deze mensen niet hoeven opgroeien met het idee dat ze niet gerepresenteerd worden in comedy. Dat maakt me heel gelukkig.”

Gaat dat zien!

  • Azhar Usman leidt donderdag 14 december om 16u30 de documentaire Marquette Park in, in Sphinx Cinema.

  • Op ‘Nuff Said, op donderdag 14 december om 20.00u in Vooruit, kun je Azhar Usman als stand-upper aan het werk zien.

VRTNU VRTNU VRTNU