Spring naar inhoud

The Art of Making a Book Cover


Nu de 80ste boekenbeurs plechtig uit de startblokken is geschoten, zit er weer een stoet auteurs klaar om hun werk te signeren. Toch zijn het niet enkel auteurs die een plekje in de spotlights verdienen: ook de ontwerpers van de boekomslagen dragen hun steentje bij. Vormgever Maarten Deckers geeft Culture Club een kijkje achter de schermen. Can’t judge a book by its cover? Yes you can!

Maarten Deckers is een vormgever die de afgelopen jaren rond de 300 boekcovers ontwierp. Boekcovers hadden altijd al iets magisch voor hem. Als kind keek hij met zijn ouders op de Boekenbeurs zijn ogen uit: wie zat er toch achter die covers? Jaren later begon hij aan de studie Grafische Vormgeving met het oog op het ontwerpen van omslagen. Na zijn opleiding kwam hij terecht bij uitgeverij Clavis en zo is hij het vak ingerold.

De uitdaging van de job zit volgens Maarten in de kleine oppervlakte waarbinnen je moet werken en waarin je een hele wereld moet zien te vatten. Bovendien is ieder boek anders, waardoor hij keer op keer in een andere wereld verzeild raakt. Speciaal voor Culture Club geeft hij ons een kijkje achter de schermen in de wondere wereld van het coverontwerp.

Een onherkenbare stijl

Voor een illustrator is het misschien belangrijk om een eigen stijl te hebben, maar Maarten is van mening dat je als ontwerper juist ook heel onherkenbaar moet kunnen zijn. “Ik sta ten dienste van het verhaal, ten dienste van het eindproduct. Het is niet altijd gepast om er je eigen persoonlijke saus over te gieten.”

Toch zijn er een aantal zaken die vaak terugkomen in Maartens werk. Zo werkt hij graag met typografie, speelse elementen, kleur en structuur. Hij vindt het vooral tof als letters onderdeel worden van het beeld. Een voorbeeld hiervan zien we in de omslag van ‘Regentijd’, de cover uit eigen collectie waar Maarten het meest tevreden over is. Op deze omslag zie je dat de paraplu voortkomt uit de letter e.

Van schets tot boekomslag: ‘Vallen’

Voor het twintigjarig jubileum van Anne Provoosts ‘Vallen’ werd Maarten gevraagd de cover te restylen. Dit boek gaat over Lucas, stiekem verliefd op een meisje met het talent om prima ballerina te worden. Wanneer ze een auto-ongeluk heeft, probeert hij haar uit de auto te redden met behulp van een kettingzaag. Maarten begon het maakproces met research naar de covers die eerder al waren verschenen voor dit boek.

Voor de omslag wilde Maarten graag met handgeschreven letters werken, omdat dit aansluit bij de dreiging in het verhaal en de zoektocht van de personages. De letters moesten rauw zijn. “Het boek is ook heel rauw geschreven, dus een mooie gebalanceerde letter zou niet gepast geweest zijn. Het zijn geen volmaakte letters, het zijn letters die hopen letters te worden.”

Vervolgens deed Maarten verschillende voorstellen aan de uitgeverij, waarvan deze vijf met een verwijzing naar de motorzaag afgekeurd werden. Ze werden geweigerd omwille van het feit dat ze van ‘Vallen’ te veel een horrorboek maakten.

De uitgeverij selecteerde uit de eerste ronde de versie met de handgeschreven tekst en de ballerina.

Als volgende stap vroegen ze Maarten te experimenteren met verschillende kleuren.

En uiteindelijk is het deze cover geworden.

Het verhaal achter ‘Vuile Zwarte’

‘Vuile Zwarte’ is een recent werk van Maarten. Op het moment dat hij de titel en flaptekst ontving, kreeg hij vrij snel het idee. Dat idee heeft hij aan de uitgever toegelicht in deze afbeelding:

Voor Maarten persoonlijk was het belangrijk om iets in de cover te steken dat de botte titel aanvecht. Dit deed hij aan de hand van de banaan, die verwijst naar een sip kijkende smiley.

Er is zelfs een foto foto van co-auteur Paul Beloy in zeno verschenen die inspeelt op de banaan op de cover en het incident dat hij 40 jaar geleden zelf meemaakte.

Een tegendraadse cover

Er wordt vaak beweerd dat mensen een boek kopen op basis van de cover, maar een exacte wetenschap is het niet. “Er worden soms straffe uitspraken gedaan als ‘een gele cover verkoopt niet’ en dan vraag ik me af waar ze dat vandaan halen. Soms sneuvelen ontwerpen puur op basis van dergelijke aannames. Als we alles gaan afvlakken voor het grote publiek, wat schiet er dan nog over?” Door deze overpeinzing heeft Maarten de neiging om soms tegendraads te zijn in zijn ontwerpen.

Voor de achterflap van ‘Ik moest hier toevallig zijn’ ontving Maarten van auteur Paul Jacobs een reeks portretfoto’s die een vriend van hem getrokken had. Maarten begon te experimenteren met deze foto als coverbeeld. “Wat ik meegekregen had, is dat hij het boek met veel zelfrelativering geschreven heeft. Ik dacht: “als ik nu de titel op zijn gezicht zet in de vorm van een snor en wenkbrauwen, zou hij dan nog zo zelfrelativerend zijn?”

Hoewel Maarten het er zelf ‘een beetje over vond’ heeft hij de cover toch voorgesteld aan auteur en uitgeverij - ervan uitgaand dat de cover waarschijnlijk afgeschoten zou worden. Na een paar nachtjes slapen kwam het verlossende woord: Paul Jacobs was zelfrelativerend genoeg om akkoord te gaan met het ontwerp.

Een boek op wielen

De inspiratie voor zijn covers haalt Maarten voornamelijk uit de informatie die hij van de uitgever ontvangt. Toch heeft hij een aantal helden wiens werk hij met veel interesse volgt.

Stefan Sagmeister is op dat gebied zijn nummer één. Sagmeister is een vormgever die niet veel boekcovers maakt, maar wel heel conceptuele dingen durft te doen. Voor BMW maakte hij bijvoorbeeld een boek met wielen onder en met een bijgeleverde afstandsbediening waarmee je het boek kon laten rijden. Maarten: “Ik heb enorm veel bewondering voor mensen die zulke covers die je echt moet beleven kunnen bedenken.”

De omslag die Jamie Keenen voor Lolita ontwierp, vindt Maarten ook enorm inspirerend. “Dit vind ik echt een geweldig beeld. Je ziet meteen die dubbele laag. Hoe kom je hier nu op? Ik beeld me in dat je al van alles geprobeerd hebt, vast zit en dan op de grond gaat liggen om naar het plafond te staren. En dan opeens is er misschien de vaststelling ‘ik zie benen’. Ik vind het geweldig als mensen dat soort dubbele betekenissen weten toe te voegen.”

Helen Yentus was de eerste die een 3D-geprinte cover maakte. De manier waarop zij typografie combineert met nieuwe technologie is een enorme inspiratiebron. “Zulke covers inspireren mij om mijn eigen grenzen te verleggen. Er is nog zoveel mogelijk.”

VRTNU VRTNU VRTNU