Spring naar inhoud
zondag 25 augustus op Canvas en VRT NU

Carnotstraat 17 -Van filmpaleis tot migrantenpand

Ooit zat op Carnotstraat 17 in Antwerpen Ciné Rubens, de grootste en modernste bioscoop van België. Internationale filmsterren schreden er over de rode loper. Nu wonen op hetzelfde adres diverse migrantenfamilies onder één dak.

Schotelantennes en waslijnen versieren het doorleefde gebouw. De bewoners van het pand vertellen over migratie, identiteit en wortelen in de samenleving. Ondertussen mijmeren aan de overkant van de straat de bezoekers van het Vlaamse volkscafé over het blanke verleden van de buurt, terwijl de klanten van de Afrikaanse kapperszaak het veelkleurige heden bespreken.

Carnotstraat 17 was ooit het adres van het glamoureuze filmtheater Ciné Rubens

Hoe is het de inwoners van Carnotstraat 17 vergaan en hoe is hun komst gevallen bij de mensen die al hun hele leven in de buurt wonen?

“Ik dacht dat ik van de hel in de hemel zou komen. Helaas was dat niet zo”, vertelt de 24-jarige Afghaan Omar Mohamed, een van de bewoners van een aftands gebouw aan de Antwerpse Carnotstraat, een pand achter het station waar ooit de prestigieuze bioscoop Ciné Rubens was gevestigd. Nu woont hij er, samen met een heel stel migranten uit andere delen van de wereld, boven een kerkzaal voor migranten.

Ik dacht dat ik van de hel in de hemel zou komen. Helaas was dat niet zo.

de 24-jarige Afghaan Omar Mohamed
De 24-jarige Afghaan Omar Mohamed in de Carnotstraat 17

Ook woont er de Tibetaanse familie Norsang en, pal daartegenover, het gezin van de Armeniër Ara Manoukyan.

Waarom ze ooit vertrokken, dat is simpel. In hun vaderland was de onzekerheid te groot, op alle gebieden; er was oorlog, armoede en/of grote werkloosheid, kortom, geen vooruitzicht op iets beters. Uiteindelijk belandden ze allemaal in België, in Antwerpen. En daar wachtte hen allesbehalve het paradijs, want wetten en praktische bezwaren staan in de weg. Zo verblijft Ara Manoukyan na tien jaar nog altijd illegaal in België. Niet alleen een bron van onzekerheid voor hem, maar ook voor zijn vrouw Vera en twee aandoenlijke dochtertjes Armenuhi en Hasmik.

Ara Manoukyan met zijn vrouw Vera en twee aandoenlijke dochters.
Heimwee

De Norsangs zijn in hart en nieren Tibetaans gebleven, hun eigen cultuur betekent alles voor ze. Weliswaar verblijven zij legaal in Antwerpen, de Belgische nationaliteit hebben ze nog altijd niet gekregen. En juist die hebben ze nodig om hun achtergebleven familie in Tibet te kunnen bezoeken. Want vooral de familie wordt heel erg gemist. Dalai Lama sprak hen enkele jaren geleden moed in tijdens een bezoek aan België.

Dalai Lama is voor de Tibetaanse familie De Norsangs een steun en toeverlaat.

Ook door Omar, die zijn familie al jaren niet heeft gezien. Hij legt uit dat in Afghanistan een familielid welkom is zo lang te blijven als hij of zij maar wil, terwijl in het westen een familiebezoek na een paar uurtjes toch echt voorbij moet zijn.

Samen met andere migranten volgt hij een cursus Nederlands. Als de docente vraagt welk woord de studenten niet kenden, is men unaniem: ‘heimwee’. Als de docente uitlegt wat het betekent, gaat er een rilling van herkenning door de studenten: bij nader inzien weten ze maar al te goed wat heimwee is.

Café 'In De Stad Aalst' en 'kapsalon Chez Henricia'

Ze komen alleen naar binnen om te pissen.

Cafégangers van 'In de stad Aalst' over 'de buitenlanders'

Heimwee is niet alleen voorbehouden aan migranten. In het Antwerpse volkscafeetje In De Stad Aalst halen oude Antwerpenaren, onder genot van een pintje, herinneringen op aan hoe het vroeger was, hoe hun wijk was voor de komst van alle migranten. Misschien wonen hier wel meer nationaliteiten bij elkaar dan in Amsterdam, stelt een van hen nostalgisch berustend. Natuurlijk was het vroeger beter, veiliger en vertrouwder, vroeger werd er gedanst op de tafels, nu zijn er al die buitenlanders en die doen niet mee: “ze komen alleen naar binnen om te pissen”.

Kapsalon Chez Henricia, even verderop in de Carnotstraat.

Even verderop is kapsalon Chez Henricia, een zaak die vooral door Franstalige Afrikanen wordt bezocht. Een van hen legt uit dat dit kapsalon in hun gemeenschap de functie van baobab vervult – de boom die bij hun dorpje vroeger fungeerde als ontmoetingsplaats, waar men nieuwtjes uitwisselde, at en dronk. En hij vervolgt met hoe hun huidige leven bepaald wordt door racisme en discriminatie: ook al heb je de juiste papieren, je weet dat je nooit dezelfde rechten hebt als een Belg – een besef dat ongelukkig en ontheemd maakt.

Hoop

De kapster is het echter niet met hem eens: “Hier is alles veel beter geregeld dan thuis.” En zij is niet de enige: ook de Norsangs werken vol goede moed aan hun toekomst. Zij leert Nederlands zodat ze in de ouderenzorg kan gaan werken, hij probeert zijn eerste diploma ooit als schoonmaker te halen. En ook voor Omar lijken de dingen ten goede te keren nu hij een sociale huurwoning heeft toegewezen gekregen. Alleen voor Ara blijft het leven onzeker, al put hij moed uit de liefde voor zijn vrouw en dochters.

Carnotstraat 17 is een productie van Associate Directors en Memphis Film & Television, in samenwerking met Canvas. De jazzy soundtrack, een orginele compositie van Jef Neve, brengt het gebouw tot leven en verbindt de bewogen verhalen van de bewoners. Filmmaakster Klara Van Es brengt zonder opsmuk de verhalen van de bewoners in beeld.

Op zondag 25 augustus om 22u10 op Canvas en VRT NU.

VRTNU VRTNU VRTNU