Spring naar inhoud

Omayra, de engel van 1985

Modderstromen in Colombia

Omayra Sanchez 1985 - © Frank Fournier
geschreven op 03 april 2017

Het Zuid-Amerikaanse land Colombia haalt op een trieste manier het nieuws: een kolkende modderstroom verraste het voorbije weekend de inwoners van het stadje Mocoa in hun slaap en maakte honderden slachtoffers. (Zie het artikel op deredactie.be)

In 1985 gebeurde een gelijkaardige ramp in Colombia in de omgeving van de vulkaan Nevado del Ruiz. Na de uitbarsting van deze vulkaan op 13 november van dat jaar ontstond een onstuitbare stroom van modder en puin. In totaal vielen meer dan 25.000 doden. Eén slachtoffer werd het symbool van deze ramp en tot op vandaag leeft de herinnering aan haar verder: Omayra Sanchez, een 13-jarig meisje dat voor de ogen van de wereldpers bezweek in de modder.

De vulkaan Nevado del Ruiz

Foute inschatting?

De 5300 meter hoge stratovulkaan Nevado del Ruiz was al bijna 70 jaar niet meer actief en de laatste échte uitbarsting dateerde al van 140 jaar tevoren, tot er opnieuw seismische activiteit werd vastgesteld in het najaar van 1984. Vulkanologen kwamen ter plaatse en analyseerden de gaswolken die uit de vulkaan ontsnapten. Toen activiteit bleef toenemen, stuurden ze de eerste waarschuwingen naar de lokale autoriteiten dat vulkanische modderstromen mogelijk de dorpen in de omgeving konden bedreigen. Nadat de vulkanologen een kaart hadden gepubliceerd waarop een ruim gebied rondom de vulkaan als risicozone was ingekleurd, o.m. de gemeente Armero, groeide hier en daar wel het plan om de inwoners te evacueren, maar - zoals wel vaker bij dergelijke rampenplannen - werden economische factoren ingeroepen om de evacuatie (nog) niet uit te voeren. Probleem was dat de wetenschappers geen specifieke voorspelling konden geven omtrent het tijdstip van een eventuele eruptie.

Toen de vulkaan op 13 november '85 tot uitbarsting kwam, waren heel wat omwonenden niet eens op de hoogte van de risico's. Een metershoge vloedgolf van modder, vulkanische as en steenpuin, gemengd met smeltwater van de gletsjers stroomde van de flanken van de Nevado del Ruiz met een snelheid van 60 kilometer per uur naar beneden en verspreidde zich in de valleien. Na ruim twee uur bereikte de modderstroom het 74 kilometer verder gelegen dorp Armero.

Deze foto van Omayra won de World Press Photo Award

Vast in de modder

Omayra Sanchez Garzon, een 13-jarig meisje uit Armero, werd net als duizenden dorpsbewoners, overspoeld door de modderlawine. Zij en haar familie waren de nacht voordien wakker geschrokken door het lawaai van de rommelende vulkaan, maar vermits er geen oproep tot evacuatie was gekomen, bleven ze thuis schuilen. Door een toeval werd Omayra niet levend begraven, maar kwam tot aan haar schouders in de modder vast te zitten. Het was in die toestand dat de eerste hulpverleners én persmensen haar aantroffen.

Men probeerde haar uit de plas modder te halen, maar het werd snel duidelijk dat dit onmogelijk was. Haar benen en haar onderlichaam zaten compleet vast tussen het puin van haar huis en ze kon niet bevrijd worden. Er was nood aan een waterpomp om al het water weg te pompen, waarna men graafwerken kon starten om het puin rondom haar lichaam te verwijderen. En die noodzakelijke waterpomp was niet beschikbaar!

Hulpverleners en journalisten troepten samen rond de put waar Omayra vastzat, maar konden niets ondernemen. Het enige wat ze konden doen, was het leed van het meisje verzachten in de hoop op een nakende redding. Dag en nacht bleven ze bij haar. Fotografen en camerateams stuurden beelden uit naar hun redacties en Omayra werd wereldnieuws. Via de camera's kon de wereld bij wijze van spreken rechtstreeks de doodstrijd van het dappere Colombiaanse meisje volgen. Het medeleven was groot, maar sloeg gauw om in verontwaardiging: blijkbaar was het geen probleem om televisiecamera's ter plekke te krijgen, maar een simpele waterpomp lukte niet!

Eén van de vele persfoto's: Hulpverleners rondom Omayra

Wereldnieuws

Toen een journalist Omayra kon interviewen en haar woorden de weg vonden naar kranten en tv-journaals over de hele wereld, werd zij een symbool van moed. Want ondanks haar penibele toestand bleef ze hoopvol en maakte zich zorgen omdat ze enkele dagen school zou missen.

"Ik wil enkele woorden zeggen, mag dat? Mama, als je me kan horen? Ik denk van wel. Bid dat ik kan wandelen en dat deze mensen mij kunnen helpen..." Haar laatste woorden waren: "Mama, we houden van jou, mijn papa, mijn boer en ik. Dag, mama..."

Haar situatie verslechterde en in de derde nacht begon zij te hallucineren, gaf aan dat ze te laat voor school zou zijn en vroeg alleen te zijn om te kunnen slapen. Ondanks alle inspanningen van de omstaanders en door het uitblijven van adequate hulp, stierf Omayra na 60 uur aan gangreen en onderkoeling. Haar dood op 16 november 1985 om 10:05 uur plaatselijke tijd was 'breaking news' van New York tot Tokyo, van Kaapstad tot Oslo.

Het graf van Omayra

Haar nagedachtenis blijft verder leven in Colombia. Het kleine graf van Omayra Sanchez Garzon op het nieuwe kerkhof van Armero is zowaar een bedevaartsoord geworden, waar kinderen smeekbeden aan Santa Omayra richten.


VRTNU VRTNU VRTNU