Spring naar inhoud

Van Beckham tot Bervoets

Kunstboeken op de boekenbeurs

geschreven op 04 november 2015

Het is weer Boekenbeurs, ook op Canvas.be. Elke dag pikken we u een aantal boeken uit het immense boekenbeursaanbod waar wij alvast nieuwsgierig naar zijn. Vandaag : boeken over kunst.

"JA MAAR, ZE MAKEN HET NIET ZELF."

Van de protserige ballonbeesten van Koons tot de geslicede haaien van Hirst : in de zoo van de hedendaagse kunst mangelt het nogal eens aan tekstbordjes die de leek vertellen wat hij er nu precies van moet denken allemaal. Die tekstbordjes levert kunstsociologe Sarah Thornton ("de hipste academicus van de U.K.") niet in haar nieuwe boek (dat zou maar saai zijn) , maar ze biedt de geïnteresseerde leek wel een unieke kijk in de interne keukens van een aantal hedendaagse kunstenaars.

Jarenlang speelde Sarah Thornton fly-on-the-wall bij drieëndertig hedendaagse Grote Namen. Ze ontmoette Ai Weiwei voor en na zijn gevangenschap, heeft het met Jeff Koons over zijn rijke klanten in Abu Dhabi, laat Marina Abramovic aan het woord over "kunstvervuiling", beschrijft de opschudding die Damien Hirst veroorzaakt wanneer hij besluit zelf het penseel ter hand te nemen, ... Doorheen al die verhalen probeert Thornton een aantal belangrijke vragen te beantwoorden : wat maakt iemand tot een kunstenaar ? Hoe laat een kunstenaar anderen geloven in de waarde van zijn werk ? Zijn kunstenaars ondernemers of gehoorzamen ze aan een roeping ? Liggen er diepere vragen aan het werk ten grondslag of is het spielerei ?

"Moderne kunstenaars kregen te horen : "Dat kan mijn kind ook". Bij hedendaagse kunstenaars is het : "Ja maar, ze maken het niet zelf." Eén van de boodschappen in mijn boek is : waarom is dat zo belangrijk ? Een kunstenaar vandaag is iemand met ideeën, hij is de architect van een oeuvre. Je verwacht van je architect niet dat hij elke steen zelf legt; waarom zou een kunstenaar dat dan wel moeten doen ?"

WAT IS EEN KUNSTENAAR? Sarah Thornton.

FOREVER YOUNG

"Wij kunnen dit zieke boek niet liefhebben" schreef Vrij Nederland in 1956 over de fotonovelle "Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des-Pres" van de Nederlandse fotograaf Ed Van Der Elsken. Het boek zou niettemin (of net daardoor) de doorbraak betekenen voor Van der Elsken. Die was in 1949 naar Parijs getrokken om er voor Magnum te werken en in het bohemienmilieu van Saint-Germain-Des-Pres verzeild geraakte.

Hij legde er het m'en foutisme van de naoorlogse generatie vast die rondhing in cafés op de Rive Gauche. Ze flirten er, drinken, dansen, steken geld in de juke-box, schaken, roken hashish, spelen gids voor toeristen, bedelen, schilderen, grijnzen, raken dronken, vechten, wachten, en dromen. Van der Elskens foto's zijn niet in scène gezet, en hebben ook nu nog documentaire waarde (op één ervan zou het achterhoofd van de legendarische Guy Debord te zien zijn, voorman van de Situationisten).

Het verhaal dat de foto's met elkaar verbindt is dan weer wél fictief. De tekst bestaat uit de gedachten van éne Manuel, een Mexicaan, die een onbeantwoorde liefde opvat voor de enigmatische Anne, "the supreme beatnik chick", zoals Patti Smith haar later zou noemen. Anne heette in werkelijkheid Vali Myers. Ze was een Australische kunstenares, de muze van meerdere mannen, en een vriendin van Cocteau en Genet.

Lange tijd was dit cultboek moeilijk vindbaar, maar nu is het dus heruitgebracht. Dichter Sean O'Hagan weet aardig te verwoorden wat de blijvende aantrekkingskracht ervan is : "It makes me feel I was born too late and in the wrong place. "I report on young rebellious scum with pleasure," Van der Elsken once said. Who would not wish to have been one of those rebellious scum?"

EEN LIEFDESGESCHIEDENIS IN SAINT-GERMAIN-DES-PRES. Ed van der Elsken.

VAN KUNST TOT KITSCH EN TERUG

Het kan verkeren, maar het verkeert niet alle dagen zo dramatisch als in de carrière van de Franse schilder William-Adolphe Bouguereau. Eind negentiende eeuw is hij met zijn schilderijen van mooie, jonge vrouwen nog de held van het moment, even later maken de aanhangers van het impressionisme brandhout van zijn werk : kitsch is het! Maar zie : vandaag haalt hij opnieuw miljoenen op veilingen, hebben gerenommeerde musea werk van hem hangen, en laat David Beckham een Bouguereau op zijn bovenarm tatoueren.

Hoe kan het dat éénzelfde schilder binnen de tijdsspanne van anderhalve eeuw zo radicaal anders bekeken wordt ? Hoe relatief zijn opvattingen over kunst en schoonheid ? Op die vragen zoekt journalist en cultuurhistoricus Merlijn Schoonenboom een antwoord in "De nimf en de Bunny"." Zijn zoektocht voert langs een Weense kitschwinkel, het Musée d’Orsay in Parijs en het hoofdkantoor van Sotheby’s in New York, en biedt ruimte aan onverwachte confrontaties met Hugh Hefner, Jeff Koons en David Beckham."

DE NIMF EN DE BUNNY. Merlijn Schoonenboom.

HET GEHEIM VAN PORSELEIN

Slaagt Edmund De Waal er via dit boek in mensen te besmetten met zijn obsessie voor porselein ? Het is niet ondenkbaar. Ook De Waal's vorige boek behandelde een niet meteen voor de hand liggend onderwerp en werd toch een internationale bestseller. In "De haas met de amberkleurige ogen" volgde de Waal de reis van een collectie netsukes (japanse mini-beeldhouwwerkjes) doorheen de verschillende generaties van zijn opmerkelijke familie.

In "De witte weg" schildert De Waal de geschiedenis van het porselein, een materiaal dat hem als keramist al zijn hele leven fascineert. Hij reist de wereld rond, op zoek naar de plekken waar porselein werd uitgevonden, gemaakt, verzameld en begeerd. Van de paleizen van Versailles en Venetië, over de aardewerkfabrieken van Delft, tot in het kamp van Dachau : het is een kronkelige weg, met vele kruispunten en vertakkingen. Uiteindelijk gaat het De Waal vooral om het mysterie van het scheppen, het maken van een begeerlijk iets waar er voorheen niets was. "It's about value and also about cost, the way they sometimes refuse to balance out. Art and hurt, the two eternals of the world"

DE WITTE WEG. Edmund De Waal.

DE BEELDENSTORM VAN BERVOETS

Fred Bervoets is wat je een schilderachtige kunstenaar zou kunnen noemen: woeste haren, woeste gebaren, nooit verlegen om een boude uitspraak. Bervoets was al "nieuw" en "wild" toen de Nieuwe Wilden zichzelf nog moesten uitvinden; zijn oeuvre is onvoorspelbaar en licht chaotisch, toch is elk van zijn werken onmiskenbaar "een Bervoets".

"Ik ben voor alles een beeldenmaker", zegt Bervoets."En ik voer mezelf als personage op. Fred op Avontuur. Ik schilder mijn imaginaire reisweg. Mijn grote uitdaging ligt daarin: ik zoek telkens weer een andere taal."

Dit "Prentenkabinet" verzamelt het monumentale etswerk dat Bervoets sinds 2013 maakte. Daarnaast bundelt het ook de ontelbare tekeningen, schetsen, krabbels en schilderijtjes op A4-formaat, die Bervoets in diezelfde jaren 's nachts maakte. Samen vormen deze prenten en etsen een uniek zelfportret van hun maker. Een gelijknamige tentoonstelling is nog tot 20 december van dit jaar te zien in Geel.

PRENTENKABINET. Fred Bervoets.

VRTNU VRTNU VRTNU